Co na odporność dla dzieci? Wsparcie odporności krok po kroku

Podstawą są trzy elementy: różnorodna dieta dostarczająca niezbędnych witamin i składników mineralnych, odpowiednia ilość snu i codzienna aktywność fizyczna oraz suplementacja dobrana do wieku i potrzeb dziecka. Szczególne znaczenie ma także kondycja przewodu pokarmowego – szacuje się, że około 70% komórek układu odpornościowego jest związanych z jelitami.

Nie ma więc jednego składnika, który odpowiada za odporność dziecka. W codziennej diecie warto zadbać m.in. o źródła witamin A, C i E, cynku, kwasów omega-3, pełnowartościowego białka oraz produktów wspierających różnorodność mikrobioty jelitowej. Szczególnym składnikiem jest witamina D, której suplementacja u dzieci jest zalecana w dawkach zależnych od wieku.

Odporność dziecka – jak się rozwija i dlaczego dzieci chorują?

Układ odpornościowy zaczyna rozwijać się już w życiu płodowym, a po narodzinach nadal intensywnie dojrzewa. Kontakt z różnymi drobnoustrojami stopniowo kształtuje odpowiedź immunologiczną dziecka. Z tego powodu częste infekcje, szczególnie po rozpoczęciu uczęszczania do żłobka lub przedszkola, nie muszą oznaczać obniżonej odporności. Zdrowe małe dzieci mogą przechodzić średnio 6–8 infekcji górnych dróg oddechowych w ciągu roku, a ich liczba może być większa u dzieci uczęszczających do żłobka lub przedszkola.

Szczególnie ważnym okresem jest pierwsze 1000 dni życia, liczone od poczęcia do około 2. roku życia. To czas intensywnego wzrostu i rozwoju, w którym dojrzewają m.in. układ pokarmowy i odpornościowy, kształtuje się mikrobiota jelitowa, metabolizm oraz nawyki żywieniowe.

Jelita pozostają w ścisłej relacji z układem immunologicznym. W obrębie przewodu pokarmowego znajduje się rozbudowana tkanka limfatyczna GALT (gut-associated lymphoid tissue), będąca ważnym elementem odporności związanej z błonami śluzowymi. Mikrobiota jelitowa również uczestniczy w prawidłowym funkcjonowaniu bariery jelitowej i komunikacji z układem odpornościowym.

Sen, aktywność fizyczna, sposób żywienia i inne codzienne nawyki również mają znaczenie dla prawidłowego funkcjonowania organizmu. Szerzej opisujemy je w artykule „Co podawać dziecku, żeby nie chorowało – domowe sposoby”.

Co na odporność dla dziecka?

Potrzeby żywieniowe dziecka zmieniają się wraz z wiekiem. Inaczej wygląda żywienie niemowlęcia, inaczej dwulatka, a jeszcze inaczej dziecka w wieku przedszkolnym. Nie istnieje więc jeden uniwersalny zestaw produktów czy suplementów „na odporność” odpowiedni dla każdego dziecka.

Ważne: suplementację należy dostosować do wieku, sposobu żywienia i indywidualnych potrzeb dziecka.
W przypadku chorób przewlekłych, przyjmowania leków, podejrzenia niedoborów lub wątpliwości dotyczących stosowania kilku preparatów warto skonsultować się z pediatrą.

Co na odporność dla rocznego dziecka i niemowlaka

W pierwszym roku życia kluczowe znaczenie ma żywienie dostosowane do wieku dziecka. W okresie niemowlęcym ważną rolę odgrywa mleko kobiece lub odpowiednio dobrane mleko modyfikowane, a następnie stopniowe rozszerzanie diety o różnorodne produkty dostarczające białka, tłuszczów, witamin i składników mineralnych.

Szczególne znaczenie ma witamina D. Zgodnie z aktualnymi polskimi rekomendacjami niemowlętom od urodzenia do ukończenia 6. miesiąca życia zaleca się 400 IU (10 µg) witaminy D dziennie, niezależnie od sposobu karmienia. Między 6. a 12. miesiącem życia rekomendowana dawka wynosi 400–600 IU (10–15 µg) na dobę, w zależności od ilości witaminy D dostarczanej z dietą.

Co na odporność dla 2-latka

U dwulatka podstawą pozostaje różnorodna dieta dostarczająca odpowiedniej ilości energii, białka, warzyw, owoców i zdrowych tłuszczów. W tym wieku zgodnie z polskimi rekomendacjami zaleca się suplementację witaminy D w dawce 600 IU (15 µg) na dobę przez cały rok.

W jadłospisie warto regularnie uwzględniać ryby jako źródło kwasów tłuszczowych omega-3 oraz produkty fermentowane, takie jak jogurt naturalny czy kefir. Jeżeli dieta dziecka jest mało urozmaicona albo występują inne czynniki zwiększające ryzyko niedoborów, można rozważyć odpowiednio dobraną suplementację.

Co na odporność dla 3-latka

U trzylatka nadal najważniejsze pozostają dieta, odpowiednia ilość snu, codzienny ruch i regularny rytm dnia. W tym wieku jadłospis może być już bardzo różnorodny, dlatego warto wykorzystywać naturalne źródła składników odżywczych – ryby, jaja, nabiał, warzywa, owoce, produkty pełnoziarniste, nasiona i pestki odpowiednie do wieku dziecka.

Po ukończeniu 3. roku życia można również korzystać z większej liczby preparatów przeznaczonych dla dzieci. Dotyczy to m.in. MyBestProBIO Kids oraz MyBestColostrum Kids, które zgodnie z informacjami producenta są przeznaczone dla dzieci od 3. roku życia.

Warto przy tym dopasować suplementację do rzeczywistych potrzeb dziecka i nie łączyć kilku produktów o podobnym składzie.

Co na odporność dla przedszkolaka

Pójście do przedszkola oznacza częstszy kontakt z innymi dziećmi, a tym samym większą ekspozycję na wirusy i bakterie. W tym okresie warto szczególnie zadbać o regularność posiłków, odpowiednią ilość snu, codzienną aktywność oraz podaż składników ważnych dla prawidłowego funkcjonowania układu odpornościowego.

W zależności od sposobu żywienia i potrzeb dziecka pomocnym uzupełnieniem diety może być odpowiednio dobrana suplementacja, np. witaminy D, kwasów omega-3 czy preparatów wspierających mikrobiotę jelitową.

Jeżeli infekcje są wyjątkowo częste, ciężkie, nietypowo przebiegają lub dziecko długo dochodzi do zdrowia, warto skonsultować się z pediatrą.

Witaminy i składniki ważne dla odporności dziecka

Nie istnieje jedna „witamina na odporność”. Układ immunologiczny potrzebuje wielu składników odżywczych, które pełnią różne funkcje w organizmie. Dlatego najważniejsza pozostaje różnorodność diety.

Więcej przykładów naturalnych źródeł poszczególnych składników znajdziesz również w artykule o produktach spożywczych wspierających odporność.

Witamina D

Witamina D pomaga w prawidłowym funkcjonowaniu układu odpornościowego, uczestniczy w utrzymaniu zdrowych kości i zębów oraz prawidłowego poziomu wapnia we krwi.

Naturalnie występuje przede wszystkim w tłustych rybach morskich, w mniejszych ilościach także w żółtkach jaj. Jednak dieta zazwyczaj nie dostarcza wystarczającej ilości witaminy D, dlatego w Polsce zaleca się jej suplementację zależnie od wieku dziecka.

Aktualne rekomendacje wskazują:

• 0–6 miesięcy: 400 IU (10 µg) dziennie niezależnie od sposobu karmienia,
• 6–12 miesięcy: 400–600 IU (10–15 µg) dziennie, zależnie od podaży witaminy D z dietą,
• 1–3 lata: 600 IU (15 µg) dziennie przez cały rok,
• 4–10 lat: 600–1000 IU (15–25 µg) dziennie przez cały rok, jeżeli warunki odpowiedniej ekspozycji słonecznej nie są spełnione.

U zdrowych dzieci w wieku 4–10 lat, które od maja do września przebywają na słońcu z odkrytymi przedramionami i podudziami przez około 15–30 minut między godziną 10:00 a 15:00, suplementacja w tym okresie nie jest konieczna, choć pozostaje rekomendowana i uznawana za bezpieczną.

Witamina C

Witamina C wspiera prawidłowe funkcjonowanie układu odpornościowego i chroni komórki przed stresem oksydacyjnym. Dobrymi źródłami są m.in. papryka, natka pietruszki, owoce jagodowe, kiwi, owoce cytrusowe oraz warzywa kapustne.

Najlepiej dostarczać ją regularnie wraz z różnorodną dietą zamiast traktować wysokie dawki witaminy C jako doraźny sposób leczenia infekcji.

Witamina A

Witamina A uczestniczy m.in. w prawidłowym funkcjonowaniu układu odpornościowego oraz utrzymaniu prawidłowego stanu błon śluzowych. Jej źródłem są m.in. jaja, produkty mleczne i ryby, a prowitaminy A – karotenoidy – występują w takich produktach jak marchew, dynia, szpinak czy jarmuż.

Witamina E

Witamina E pomaga chronić komórki przed stresem oksydacyjnym. Dostarczają jej przede wszystkim oleje roślinne, orzechy, pestki i nasiona.

Kwasy omega-3 i tran

Kwasy tłuszczowe omega-3 są istotnym elementem prawidłowo zbilansowanej diety dziecka. Szczególnie cennym źródłem długołańcuchowych kwasów EPA i DHA są tłuste ryby morskie.

Tran jest olejem z wątroby ryb dorszowatych i oprócz kwasów omega-3 może dostarczać witamin A i D. Z tego względu jego stosowanie powinno uwzględniać pozostałe suplementy przyjmowane przez dziecko, aby niepotrzebnie nie powielać podaży tych samych składników.

Jeśli zastanawiasz się, jaki olej na odporność dla dzieci wybrać, warto porównać nie tylko formę preparatu, ale przede wszystkim zawartość EPA i DHA oraz witamin A i D w dziennej porcji.

Przykładem wieloskładnikowego preparatu dla starszych dzieci jest MyBestProtect, który łączy oleje rybie będące źródłem omega-3 z witaminami A, D i E oraz składnikami pochodzenia roślinnego.

Cynk

Cynk jest składnikiem mineralnym potrzebnym m.in. do prawidłowego funkcjonowania układu odpornościowego. W diecie znajdziemy go w mięsie, jajach, produktach mlecznych, produktach pełnoziarnistych, nasionach i pestkach.

Rutynowa suplementacja cynku u każdego zdrowego dziecka nie jest jednak konieczna – decyzja o suplementacji powinna uwzględniać dietę oraz ewentualne wskazania medyczne.

Probiotyki i mikrobiota jelitowa

Mikrobiota jelitowa pozostaje w ścisłej relacji z układem immunologicznym. Jej skład zmienia się pod wpływem wielu czynników, w tym diety, wieku, infekcji i stosowanych leków.

Elementem diety wspierającej różnorodność mikrobioty mogą być fermentowane produkty spożywcze odpowiednie do wieku dziecka, np. jogurt naturalny, kefir czy kiszone warzywa, a także produkty zawierające błonnik pokarmowy.

W przypadku probiotyków w postaci preparatów znaczenie ma konkretny szczep i wskazanie do jego zastosowania. Nie można zakładać, że każdy probiotyk będzie działał w taki sam sposób.

MyBestProBIO Kids jest przeznaczony dla dzieci od 3. roku życia. Zawiera 4 szczepy bakterii i łącznie 2 miliardy bakterii w dziennej porcji, a formułę uzupełniają m.in. witamina C, witamina B12, kwas foliowy i selen.

Co podać dziecku na początku infekcji?

Na początku infekcji najważniejsze są odpowiednie nawodnienie, odpoczynek oraz obserwacja stanu dziecka. Jeśli apetyt jest mniejszy, nie należy zmuszać dziecka do jedzenia – lepiej proponować niewielkie porcje lekkich, dobrze tolerowanych posiłków oraz regularnie podawać płyny.

Ciepłe napoje mogą łagodzić dyskomfort związany z podrażnieniem gardła. Dzieciom po ukończeniu 12. miesiąca życia można podawać miód, np. jako dodatek do ciepłego, ale nie gorącego napoju. Miodu nie należy podawać niemowlętom ze względu na ryzyko botulizmu dziecięcego.

W czasie infekcji warto również zadbać o dietę dostarczającą naturalnych źródeł witaminy C, takich jak papryka, kiwi, owoce jagodowe czy cytrusy. W zależności od wieku dziecka można sięgnąć także po przeznaczone dla niego preparaty zawierające np. ekstrakt z czarnego bzu lub dzikiej róży oraz produkty łagodzące dolegliwości ze strony gardła.

Takie działania mają charakter wspomagający i objawowy – nie zastępują leczenia infekcji. Jeśli dziecko ma trudności z oddychaniem, objawy odwodnienia, jest wyraźnie osłabione, ma wysoką lub długo utrzymującą się gorączkę albo jego stan budzi niepokój rodzica, należy skontaktować się z lekarzem.

Odporność po antybiotykoterapii

Antybiotyki to leki stosowane w leczeniu zakażeń bakteryjnych – nie wzmacniają odporności i nie działają na infekcje wywołane przez wirusy. Powinny być podawane dziecku wyłącznie zgodnie z zaleceniem lekarza, w odpowiedniej dawce i przez określony czas.

Antybiotykoterapia oddziałuje nie tylko na bakterie odpowiedzialne za zakażenie, ale może również zmieniać skład i różnorodność mikrobioty jelitowej. Zmiany te mogą utrzymywać się także po zakończeniu leczenia.

W trakcie choroby i po antybiotykoterapii warto więc zwrócić szczególną uwagę na sposób żywienia dziecka. Dieta powinna dostarczać odpowiedniej ilości energii, białka, witamin i składników mineralnych, a także błonnika pokarmowego. W zależności od wieku i tolerancji dziecka warto uwzględniać również fermentowane produkty mleczne, takie jak jogurt naturalny czy kefir.

W określonych sytuacjach elementem postępowania może być także odpowiednio dobrany preparat zawierający konkretne szczepy bakterii. Więcej na ten temat przeczytasz w artykule „Jak odbudować odporność po antybiotyku?”.

Preparaty na odporność dla dzieci – co jest dostępne?

W aptekach i sklepach dostępne są suplementy dla dzieci w różnych formach: kropli, płynów, kapsułek, saszetek, żelków czy tabletek do ssania.

Forma preparatu jest jednak kwestią drugorzędną. Znacznie ważniejsze jest to, co zawiera produkt, w jakiej ilości, dla jakiej grupy wiekowej jest przeznaczony i czy jego stosowanie rzeczywiście jest potrzebne.

Nie warto jednocześnie stosować kilku preparatów zawierających te same witaminy lub składniki mineralne. Może to prowadzić do niepotrzebnego przekraczania zalecanego spożycia.

Więcej wskazówek dotyczących wyboru znajdziesz w artykule „Jakie suplementy na odporność wybrać?”. Jeśli natomiast zastanawiasz się nad formą podania, sprawdź także „Syrop, krople czy kapsułki – jak wybrać formę suplementu dla dziecka?”.

MyBestProtect

MyBestProtect to suplement diety przeznaczony standardowo dla dzieci od 6. roku życia oraz osób dorosłych. W przypadku dzieci w wieku 3–6 lat decyzję o podawaniu produktu należy skonsultować z lekarzem.

Zawiera 11 składników, wśród nich witaminy A, D i E, oleje rybie będące źródłem kwasów omega-3 oraz składniki pochodzenia roślinnego, m.in. olej z czarnuszki, tymianek, dziewannę i czarny bez.
Dzienna porcja przeznaczona dla dzieci w wieku 6–12 lat dostarcza 1000 IU witaminy D3, dlatego przy jednoczesnym stosowaniu innych preparatów zawierających witaminę D warto uwzględnić jej łączną dzienną podaż.

MyBestProBIO Kids

MyBestProBIO Kids to suplement przeznaczony dla dzieci od 3. roku życia.

Zawiera 4 szczepy bakterii: Lactiplantibacillus plantarum Lp90, Lactococcus lactis subsp. lactis LLa61, Lactobacillus acidophilus LA85 oraz Lacticaseibacillus rhamnosus LRa05. Dzienna porcja dostarcza łącznie 2 miliardy bakterii.

Formułę uzupełniają również m.in. witamina C, witamina B12, kwas foliowy, selen oraz pyłek pszczeli, które także pomagają w prawidłowym funkcjonowaniu układu odpornościowego. Preparat może być stosowany jako element wspierania mikroflory jelitowej, także w okresie okołoantybiotykowym. Ma formę jabłkowych pastylek do ssania, co ułatwia podawanie go dzieciom od 3. roku życia.

MyBestColostrum Kids

MyBestColostrum Kids to suplement dla dzieci od 3. roku życia w formie pastylek do ssania. Jego podstawowym składnikiem jest colostrum bovinum, czyli siara bydlęca – pierwsze mleko wydzielane po porodzie, naturalnie bogate m.in. w immunoglobuliny. Dzienna porcja dla dziecka dostarcza 500 mg colostrum i zawiera immunoglobuliny IgG.

Formułę uzupełniają m.in. cynk, witamina C oraz ekstrakt z tymianku. Cynk i witamina C pomagają w prawidłowym funkcjonowaniu układu odpornościowego, natomiast tymianek wspiera prawidłowe funkcjonowanie dróg oddechowych.

Codzienne nawyki – w skrócie

Suplementacja jest tylko jednym z elementów wspierania prawidłowego funkcjonowania organizmu dziecka – podstawą pozostają różnorodna dieta, sen, ruch i odpowiednia regeneracja. Więcej praktycznych wskazówek znajdziesz w artykule o domowych sposobach wspierania odporności dziecka.

Suplementy należy traktować jako uzupełnienie diety, a nie jej zamiennik ani sposób leczenia infekcji.

Kiedy zgłosić się z dzieckiem do lekarza?

Częste infekcje u małych dzieci nie zawsze oznaczają zaburzenia odporności. Konsultacji z lekarzem wymagają jednak sytuacje, w których zakażenia są wyjątkowo ciężkie, długo się utrzymują, często wymagają antybiotykoterapii lub hospitalizacji, albo towarzyszą im inne niepokojące objawy, np. zahamowanie wzrastania.

Pilnego kontaktu z lekarzem wymaga również pogorszenie ogólnego stanu dziecka, trudności z oddychaniem, zaburzenia świadomości, objawy odwodnienia czy inne objawy budzące poważny niepokój opiekuna.

FAQ – najczęściej zadawane pytania

Co można podawać dziecku na odporność?

Podstawą wspierania prawidłowego funkcjonowania odporności dziecka jest różnorodna dieta, a suplementy mogą stanowić jej uzupełnienie. Ważne są m.in. witaminy D, C i A, cynk oraz kwasy omega-3. Znaczenie mają również produkty zawierające błonnik i żywność fermentowana. Suplementację należy zawsze dostosować do wieku, diety i indywidualnych potrzeb dziecka.

Które witaminy wspierają odporność dziecka?

W prawidłowym funkcjonowaniu układu odpornościowego uczestniczą przede wszystkim witaminy D, C i A, natomiast witamina E pomaga chronić komórki przed stresem oksydacyjnym. Szczególną uwagę warto zwrócić na witaminę D, ponieważ jej odpowiednia podaż z samej diety jest trudna, a zalecenia dotyczące suplementacji różnią się w zależności od wieku dziecka.

Co na odporność dla 2-latka, a co dla 3-latka?

U 2- i 3-latka podstawą są różnorodna dieta, źródła omega-3 oraz zgodna z zaleceniami suplementacja witaminy D. Różnica dotyczy przede wszystkim dostępności preparatów dodatkowych – po ukończeniu 3. roku życia można stosować m.in. MyBestProBIO Kids oraz MyBestColostrum Kids. Każdy suplement należy stosować zgodnie z zaleceniami dla konkretnej grupy wiekowej.

Do którego roku życia kształtuje się odporność dziecka?

Nie istnieje jedna granica wieku, po której odporność dziecka można uznać za całkowicie „ukształtowaną”. Układ immunologiczny zaczyna rozwijać się jeszcze przed narodzinami i dojrzewa przez całe dzieciństwo. Szczególnie intensywnym okresem są pierwsze lata życia, gdy rozwijają się m.in. układ pokarmowy i mikrobiota oraz stopniowo kształtuje się odpowiedź organizmu na kontakt z drobnoustrojami.

Jaki syrop na odporność dla dzieci można znaleźć w aptece?

Preparaty dla dzieci są dostępne w formie syropów, kropli, płynów, żelków i pastylek do ssania, a wybór powinien zależeć przede wszystkim od wieku i składu produktu. Warto zwrócić uwagę na dawki składników, zawartość cukru oraz ryzyko powielania witamin z innych suplementów. Porównaj syropy, krople i kapsułki.

Od jakiego wieku można stosować MyBestProtect i MyBestProBIO Kids

MyBestProtect jest standardowo przeznaczony dla dzieci od 6. roku życia, natomiast MyBestProBIO Kids można stosować od 3. roku życia. U dzieci w wieku 3–6 lat decyzję o podawaniu MyBestProtect należy skonsultować z lekarzem.

Czy tran na odporność dla dzieci to dobry wybór?

Tran może być jednym ze sposobów uzupełnienia diety dziecka w kwasy omega-3 oraz witaminy A i D. Przy wyborze preparatu warto sprawdzić przede wszystkim zawartość EPA i DHA oraz witamin A i D w dziennej porcji. Jest to szczególnie ważne, jeśli dziecko przyjmuje już witaminę D lub inne preparaty wieloskładnikowe.

Co można podać dziecku na początku infekcji?

Na początku infekcji najważniejsze są nawodnienie, odpoczynek i obserwacja stanu dziecka. Po ukończeniu 1. roku życia można podawać miód jako dodatek do ciepłego napoju oraz zadbać o dietę zawierającą naturalne źródła witaminy C. Takie działania mają charakter wspomagający i nie zastępują leczenia ani konsultacji z lekarzem, jeśli stan dziecka tego wymaga.

Jak antybiotykoterapia wpływa na odporność dziecka?

Antybiotyki leczą zakażenia bakteryjne i nie wzmacniają układu odpornościowego, ale mogą zmieniać skład i różnorodność mikrobioty jelitowej. Dlatego w trakcie leczenia i po jego zakończeniu warto zadbać o różnorodną dietę, błonnik oraz fermentowane produkty odpowiednie dla wieku. W określonych sytuacjach można również zastosować odpowiednio dobrany preparat zawierający konkretne szczepy bakterii.
Więcej preparatów przeznaczonych do uzupełniania diety znajdziesz w kategorii suplementy na odporność.

BIBLIOGRAFIA

1. Płudowski P., Kos-Kudła B., Walczak M. i wsp. Guidelines for Preventing and Treating Vitamin D Deficiency: A 2023 Update in Poland. Nutrients; 2023
2. World Health Organization. Guidelines on physical activity, sedentary behaviour and sleep for children under 5 years of age. WHO, Geneva 2019.
3. World Health Organization. WHO Guidelines on Physical Activity and Sedentary Behaviour. WHO, Geneva 2020.
4. Aguayo V.M., Britto P.R. The first and next 1000 days: a continuum for child development in early life. Lancet; 2024.
5. Nunez H., Nieto P.A., Mars R.A., et al. Early life gut microbiome and its impact on childhood health and chronic conditions. Gut Microbes; 2025.
6. Mörbe U.M., Jørgensen P.B., Fenton T.M., et al. Human gut-associated lymphoid tissues (GALT); diversity, structure, and function. Mucosal Immunology; 2021.
7. Wurm J. i wsp. The effect of antibiotics on the intestinal microbiota in children – a systematic review. Frontiers in Allergy; 2024.
8. Szajewska H. i wsp. Probiotics for the Management of Pediatric Gastrointestinal Disorders: Position Paper of the ESPGHAN Special Interest Group on Gut Microbiota and Modifications. Journal of Pediatric Gastroenterology and Nutrition; 2023.
9. Fewtrell M., Bronsky J., Campoy C., et al. Complementary Feeding: A Position Paper by the ESPGHAN Committee on Nutrition. Journal of Pediatric Gastroenterology and Nutrition; 2017.
10. Kuitunen I., Renko M. Honey for acute cough in children – a systematic review. European Journal of Pediatrics; 2023.
11. Hawkins J. i wsp. Elderberry for prevention and treatment of viral respiratory illnesses: a systematic review. BMC Complementary Medicine and Therapies; 2021.
12. Rozporządzenie Komisji (UE) nr 432/2012 z dnia 16 maja 2012 r. ustanawiające wykaz dopuszczonych oświadczeń zdrowotnych dotyczących żywności.

Autorka artykułu: Patrycja Kowalska, dietetyczka

Aktualizacja: 24.08.2026

 Informacja: Artykuł ma charakter edukacyjny i nie zastępuje indywidualnej konsultacji z lekarzem lub innym wykwalifikowanym specjalistą. Suplementy diety nie mogą być stosowane jako zamiennik zróżnicowanej diety. Ważne są zrównoważony sposób żywienia i zdrowy tryb życia.