Syrop, krople czy kapsułki na odporność – jak wybrać formę dla dziecka

Syrop, krople czy kapsułki? Sama postać preparatu nie przesądza o jego skuteczności, ale może wpływać na sposób podania i to, czy dziecko będzie przyjmowało produkt regularnie. Dla niemowląt najpraktyczniejsze są zwykle krople, dla przedszkolaków płyn, syrop lub odpowiednia forma do ssania, a starsze dzieci mogą korzystać także z tabletek i kapsułek – zawsze zgodnie z wiekiem wskazanym przez producenta.

Przy wyborze warto więc zacząć nie od pytania „która forma jest najlepsza?”, ale: która będzie odpowiednia dla wieku mojego dziecka i którą będzie ono w stanie bezpiecznie przyjmować? Równie ważne są skład, zalecana porcja dzienna oraz informacje znajdujące się na etykiecie.

Syrop, krople czy kapsułki – porównanie form

Preparaty przeznaczone dla dzieci występują w wielu postaciach. W aptece czy sklepie możemy znaleźć krople, płyny, syropy, proszki, pastylki, tabletki do żucia i kapsułki.

Nie oznacza to jednak, że jedna z tych form jest z definicji skuteczniejsza od pozostałych. Najważniejsze jest to, co znajduje się w preparacie, w jakiej ilości oraz czy produkt jest odpowiedni dla wieku dziecka.

WAŻNE: Nie każdą kapsułkę należy otwierać, a nie każdą tabletkę rozkruszać. Sposób podania może mieć znaczenie dla właściwości konkretnego produktu i sposobu uwalniania jego składników. Dlatego przed wysypaniem zawartości kapsułki do jogurtu czy napoju należy sprawdzić informacje producenta. Jeśli nie przewidział takiego sposobu podania, nie należy samodzielnie zmieniać formy produktu [6, 7].

Krople

Krople są praktyczną formą przede wszystkim dla niemowląt i małych dzieci, ponieważ pozwalają odmierzyć niewielką porcję bez konieczności połykania tabletki. Przy wyborze należy sprawdzić nie tylko liczbę kropli zalecaną dziennie, ale również ilość konkretnego składnika znajdującą się w jednej porcji.

Dwa preparaty w kroplach mogą mieć zupełnie inne stężenie, dlatego nie należy samodzielnie przeliczać dawkowania jednego produktu na podstawie innego. Znaczenie ma rzeczywista ilość składnika dostarczana w zalecanej porcji dziennej.

W przypadku niemowlęcia sposób podania również powinien być zgodny z informacją producenta. Jeśli preparat można podawać bezpośrednio do ust, na łyżeczce albo razem z pokarmem lub napojem, taka możliwość powinna wynikać z instrukcji stosowania konkretnego produktu.

Po otwarciu warto także sprawdzić warunki przechowywania. Część preparatów może wymagać określonej temperatury lub zużycia w podanym czasie. Informację tę należy sprawdzić na etykiecie lub opakowaniu.

Syrop

Syrop lub płyn może być wygodnym rozwiązaniem dla dzieci, które nie potrafią jeszcze połykać tabletek. Warto jednak zwrócić uwagę na zalecaną porcję, wiek stosowania oraz skład dodatkowy – m.in. obecność cukrów, substancji słodzących, aromatów czy barwników.

Płyn i saszetki

Preparaty płynne, oleje i saszetki pozwalają ominąć konieczność połykania kapsułki. W przypadku proszków trzeba jednak upewnić się, czy producent pozwala na mieszanie produktu z jedzeniem lub napojem i czy dziecko przyjęło całą przygotowaną porcję.

W przypadku preparatów zawierających oleje rybie ważna jest nie tylko forma, ale również ilość EPA i DHA oraz witamin A i D. Więcej o tym, jaki olej na odporność dla dzieci wybrać, przeczytasz w osobnym artykule.

Kapsułki i tabletki do żucia

Kapsułki są rozwiązaniem dla dzieci, które potrafią je już bezpiecznie połykać. Nie istnieje jednak jedna granica wieku odpowiednia dla każdego dziecka i każdego produktu – zawsze należy sprawdzić minimalny wiek stosowania wskazany przez producenta.

Tabletki do żucia czy pastylki mogą być łatwiejsze do przyjęcia, ale również wymagają oceny, czy dziecko potrafi bezpiecznie korzystać z takiej formy.

Żelki witaminowe

Żelki witaminowe należy odróżnić od zwykłych żelków spożywczych. Klasyczne żelki są przede wszystkim słodyczami i nie należy traktować ich jako produktu wspierającego zdrowie. Żelki będące suplementem diety mają natomiast określony skład, zalecaną porcję dzienną i minimalny wiek stosowania.

Nie oznacza to jednak, że każdy suplement w żelku automatycznie jest dobrym wyborem dla dziecka. Przed zakupem warto sprawdzić:

• ilość składników aktywnych w zalecanej porcji dziennej,
• minimalny wiek stosowania,
• zawartość cukrów i substancji słodzących,
• aromaty i barwniki,
• formę zastosowanych witamin i składników mineralnych,
• opis oraz standaryzację ekstraktów roślinnych, jeśli producent ją deklaruje.

W przypadku produktów zawierających cynk znaczenie ma nie tylko jego ilość, ale również zastosowana forma. Więcej na ten temat przeczytasz w artykule pikolinian cynku – forma stosowana w suplementach.

Jeśli żelki zawierają maltitol, warto wiedzieć, czym jest ta substancja i dlaczego stosuje się ją zamiast cukru. Wyjaśniamy to szerzej w artykule  maltitol – czym słodzone są żelki.

Żelki powinny być przechowywane poza zasięgiem dziecka i podawane jak suplement, a nie jak przekąska. Atrakcyjny smak i wygląd mogą zwiększać ryzyko przyjęcia większej liczby porcji niż zaleca producent.

Lizaki

Lizaki zawierające witaminy lub inne składniki aktywne również powinny być traktowane jak suplement, a nie zwykły słodycz.

Przy wyborze znaczenie mają przede wszystkim minimalny wiek stosowania, ilość składników w zalecanej porcji oraz zawartość cukrów i innych substancji słodzących.

Która forma dla jakiego wieku?

To, co sprawdzi się u kilkulatka, niekoniecznie będzie odpowiednie dla niemowlęcia – i odwrotnie. Wraz z wiekiem dziecka zmienia się jego umiejętność bezpiecznego przyjmowania różnych form preparatów.

Najważniejsza pozostaje jednak informacja na etykiecie konkretnego produktu. Dwa preparaty występujące w podobnej formie mogą być przeznaczone dla dzieci w różnym wieku.

Granica wieku preparatu nie wynika wyłącznie z jego formy. Znaczenie mają również jego skład i zalecenia producenta.

Przykładowo MyBestProBIO Kids oraz MyBestColostrum Kids mają formę pastylek do ssania i są przeznaczone dla dzieci od 3. roku życia. Płynny MyBestProtect ma określone dawkowanie dla dzieci od 6. roku życia, a w grupie 3–6 lat decyzję o podawaniu producent zaleca skonsultować z lekarzem.

Suplement a lek na odporność – czym się różnią

W potocznym języku często mówimy „lek na odporność”, mając na myśli praktycznie każdy preparat kupiony w aptece. Z prawnego i medycznego punktu widzenia to jednak duża różnica.

Suplement diety nie jest lekiem. Jest środkiem spożywczym, którego zadaniem jest uzupełnienie normalnej diety w określone składniki, np. witaminy czy składniki mineralne. Nie można przypisywać mu właściwości zapobiegania chorobom ani ich leczenia [1, 2].

Lek, czyli produkt leczniczy, podlega innym przepisom. Zgodnie z Prawem farmaceutycznym może być przedstawiany jako produkt mający właściwości zapobiegania lub leczenia chorób albo być podawany w celu m.in. przywrócenia, poprawienia lub modyfikacji fizjologicznych funkcji organizmu [3].

Dlatego określenia „syrop na odporność”, „tabletki na odporność” czy „preparat na odporność” nie oznaczają automatycznie leku. Wiele produktów dostępnych bez recepty w tej kategorii to suplementy diety.

Nie należy więc oczekiwać od suplementu działania leczniczego. Jeśli dziecko często choruje, infekcje są ciężkie, nietypowe lub długo się utrzymują, warto porozmawiać z pediatrą zamiast samodzielnie sięgać po kolejne preparaty.

Czy istnieją leki uodparniające dla dzieci bez recepty?

Nie należy utożsamiać każdego preparatu dostępnego bez recepty „na odporność” z lekiem. W tej kategorii znajduje się wiele suplementów diety, ale mogą występować również produkty lecznicze OTC o konkretnych wskazaniach.

Dlatego przed zakupem należy sprawdzić status produktu na opakowaniu lub w ulotce. Suplement diety nie ma właściwości leczniczych i nie powinien być stosowany jako zamiennik diagnostyki czy leczenia.

Kiedy decyduje lekarz?

Jeśli infekcje dziecka są bardzo częste, ciężkie, nietypowo przebiegają lub długo się utrzymują, warto skonsultować się z pediatrą zamiast samodzielnie dobierać kolejne preparaty.

Lek należy stosować zgodnie z jego wskazaniami i ulotką, a o leczeniu wymagającym produktu na receptę decyduje lekarz.

Co powinien zawierać dobry preparat na odporność dla dziecka?

Długa lista składników z przodu opakowania nie mówi jeszcze, czy preparat będzie dobrym wyborem dla dziecka. Przed zakupem warto przeczytać jego etykietę. Przy wyborze warto zwrócić uwagę na kilka rzeczy:

1. Konkretną ilość składnika – należy sprawdzić nie tylko, czy np. witamina D znajduje się w produkcie, ale ile dostarcza jej dzienna porcja.
2. Formę zastosowanego składnika – szczególnie w przypadku składników mineralnych, takich jak cynk, żelazo, magnez, selen czy wapń, sprawdź nie tylko nazwę składnika, ale też jego formę chemiczną. Informację tę znajdziesz w wykazie składników, przy nazwie danego związku.
3. Prosty skład – sprawdź obecność cukrów, substancji słodzących, aromatów i barwników i oceń skład całego produktu, zamiast kierować się wyłącznie hasłami z przodu opakowania.
4. Dokładnie opisane ekstrakty – zamiast ogólnego określenia „mieszanka ziół” szukaj informacji o konkretnym ekstrakcie, jego ilości, a jeśli producent ją deklaruje – również standaryzacji.
5. Jasno określony wiek stosowania – nie zakładaj, że każdy produkt oznaczony jako „dla dzieci” nadaje się również dla dwulatka czy niemowlęcia.
6. Informację o alergenach – jest szczególnie istotna, jeśli dziecko ma rozpoznaną alergię lub wcześniej reagowało na określone składniki.
7. Porcję dzienną – to ona pozwala ocenić, ile poszczególnych składników dziecko rzeczywiście otrzyma w ciągu dnia.

Więcej o dwóch składnikach często występujących w preparatach dla dzieci przeczytasz w artykule witamina C i cynk a odporność dziecka.

Jeśli witamina C pochodzi z ekstraktu roślinnego, warto sprawdzić również jego źródło i standaryzację. Więcej na temat jednego z takich surowców znajdziesz w artykule dzika róża jako źródło naturalnej witaminy C.

Jeżeli chcesz sprawdzić, które witaminy i składniki są związane z prawidłowym funkcjonowaniem układu odpornościowego dziecka, więcej informacji znajdziesz w artykule „Co na odporność dla dzieci? Wsparcie odporności krok po kroku”.

Domowy syrop na odporność – czy ma sens?

Syrop z cebuli, mleko z miodem i czosnkiem, sok malinowy czy domowy syrop z czarnego bzu – wiele z nas zna te „babcine sposoby” jeszcze z własnego dzieciństwa.

Domowe mieszanki mogą być elementem codziennej diety i dla niektórych dzieci są po prostu przyjemnym dodatkiem, szczególnie w chłodniejsze miesiące. Warto jednak wiedzieć, czym różnią się od gotowego preparatu o określonym składzie.

W domowym syropie trudno dokładnie określić, ile konkretnego składnika dziecko otrzyma w jednej łyżeczce. Zawartość poszczególnych substancji zależy m.in. od użytych produktów, ich ilości, dojrzałości czy sposobu przygotowania. Nie ma więc takiej powtarzalności składu, jak w gotowym preparacie, w którym producent deklaruje zawartość określonych składników w porcji dziennej.
Domowe mieszanki mają też zwykle krótszą trwałość i wymagają odpowiedniego przechowywania. Trzeba również pamiętać, że naturalne składniki nie są odpowiednie dla każdego dziecka.
Najlepszym przykładem jest miód. Nie należy podawać go dzieciom przed ukończeniem 12. miesiąca życia, ponieważ może zawierać przetrwalniki Clostridium botulinum i stanowić źródło botulizmu niemowlęcego [8].

Więcej o domowych sposobach wspierania odporności dziecka przeczytasz w osobnym artykule.

Jak odczytać dawkę z etykiety?

Kolorowe opakowanie może przyciągać uwagę, ale najważniejsze informacje znajdują się zwykle w oznakowaniu produktu. Jak czytać etykietę suplementu dla dziecka? Warto zrobić to w sześciu krokach:

1. Znajdź zalecaną porcję dzienną.

Sprawdź, ile kropli, mililitrów, pastylek, żelków lub kapsułek producent zaleca dla dziecka w określonym wieku.

2. Nie pomyl zawartości w 100 ml z zawartością w porcji.

Jeśli tabela podaje oba parametry, dla codziennego stosowania kluczowa jest ilość składnika, którą dziecko rzeczywiście otrzyma w zalecanej porcji.

3. Sprawdź %RWS.

RWS oznacza referencyjną wartość spożycia. Wartości stosowane przy standardowym znakowaniu witamin i składników mineralnych odnoszą się do wartości referencyjnych określonych w przepisach. %RWS na etykiecie nie należy interpretować jako informacji, jaki procent indywidualnego zapotrzebowania dziecka pokrywa preparat. Potrzeby żywieniowe dzieci zależą m.in. od wieku [5].

4. Sprawdź wiek stosowania.

Określenie „dla dzieci” to za mało. Szukaj konkretnej informacji, np. „dla dzieci powyżej 3. roku życia”.

5. Przeczytaj skład i informacje o alergenach.

Jest to szczególnie ważne przy preparatach zawierających m.in. składniki pochodzenia mlecznego, rybiego czy produkty pszczele. W przypadku żelków zwróć też uwagę na zastosowane substancje słodzące. Jeśli w składzie znajduje się maltitol, więcej przeczytasz w artykule maltitol – czym słodzone są żelki.

6. Sprawdź sposób przechowywania.

Zwróć uwagę, czy po otwarciu preparat powinien znaleźć się w lodówce i w jakim czasie należy go zużyć.

Bezpieczeństwo – alergeny, przeciwwskazania, kiedy do lekarza

„Naturalny” nie oznacza automatycznie „bezpieczny dla każdego dziecka”. Ekstrakty roślinne, produkty pszczele czy składniki pochodzące z mleka lub ryb również mogą powodować reakcje u osób uczulonych.

Dlatego przed podaniem preparatu warto przeczytać pełny skład, informacje o alergenach, przeciwwskazania i zalecaną porcję dzienną.

Szczególną ostrożność należy zachować przy jednoczesnym podawaniu kilku produktów. Jeśli dziecko przyjmuje więcej niż jeden suplement, zawsze porównaj ich składy. Ten sam składnik może występować jednocześnie np. w multiwitaminie, tranie i osobnym preparacie witaminowym. W efekcie jego dzienna ilość sumuje się, nawet jeśli każdy produkt osobno jest stosowany zgodnie z zalecaną porcją. Dotyczy to szczególnie witamin i składników mineralnych, dla których określono górne tolerowane poziomy spożycia [9]. Dlatego przed łączeniem kilku preparatów warto skonsultować się z pediatrą lub farmaceutą.

Jeżeli po zastosowaniu produktu pojawią się niepokojące objawy, np. wysypka, obrzęk, wymioty, problemy z oddychaniem lub inne objawy sugerujące reakcję alergiczną, należy przerwać jego podawanie i odpowiednio do nasilenia objawów skontaktować się z lekarzem lub pilną pomocą medyczną.

Do pediatry warto zgłosić się również wtedy, gdy infekcje dziecka są bardzo częste, ciężkie, mają nietypowy przebieg, długo się utrzymują albo rodzic ma jakiekolwiek wątpliwości dotyczące jego stanu zdrowia. Preparat dostępny bez recepty nie powinien zastępować diagnostyki.

Jeśli wątpliwości dotyczą okresu po leczeniu antybiotykiem, więcej informacji znajdziesz w artykule „Jak antybiotyki wpływają na odporność i jak ją odbudować po kuracji?”.

Treści zawarte w artykule mają charakter edukacyjny i nie zastępują indywidualnej konsultacji z lekarzem. W przypadku dzieci decyzję o stosowaniu leków oraz wątpliwości dotyczące suplementacji warto omówić z pediatrą.

Treści zawarte w artykule mają charakter edukacyjny i nie zastępują indywidualnej konsultacji z lekarzem. W przypadku dzieci decyzję o stosowaniu leków oraz wątpliwości dotyczące suplementacji warto omówić z pediatrą.

Czym są preparaty na odporność?

„Preparaty na odporność” to określenie potoczne, a nie jedna formalna kategoria produktów. Mogą znaleźć się wśród nich przede wszystkim suplementy diety, ale również produkty lecznicze o konkretnych wskazaniach. Dlatego zawsze warto sprawdzić na opakowaniu, z jakim rodzajem produktu mamy do czynienia.

Jeżeli szukasz informacji przede wszystkim o witaminach i składnikach, zacznij od artykułu „Co na odporność dla dzieci?”. Osobno opisujemy również oleje stosowane jako uzupełnienie diety oraz domowe sposoby wspierania odporności dziecka.

Dostępne produkty z tej kategorii można również porównać w sekcji suplementy na odporność.

BIBLIOGRAFIA

1. Ustawa z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia – definicja suplementu diety i przepisy dotyczące tej kategorii środków spożywczych.
2. Dyrektywa 2002/46/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 10 czerwca 2002 r. w sprawie suplementów żywnościowych – definicja suplementu diety i form, w których może być wprowadzany do obrotu.
3. Ustawa z dnia 6 września 2001 r. – Prawo farmaceutyczne – definicja produktu leczniczego.
4. Główny Inspektorat Sanitarny, Suplementy diety oraz Suplementy diety vs. produkty lecznicze – informacje dotyczące statusu prawnego, przeznaczenia i zasad wprowadzania suplementów diety do obrotu.
5. Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1169/2011 z dnia 25 października 2011 r. w sprawie przekazywania konsumentom informacji na temat żywności, załącznik XIII – referencyjne wartości spożycia.
6. European Medicines Agency. Guideline on quality of oral modified release products. EMA – wytyczne dotyczące doustnych produktów o modyfikowanym uwalnianiu.
7. European Medicines Agency. Clinical pharmacology and pharmacokinetics: questions and answers. EMA – informacje dotyczące m.in. wpływu manipulacji postacią produktu na biodostępność.
8. World Health Organization. Botulism. WHO Fact Sheet – informacje dotyczące botulizmu niemowlęcego i niewskazanego podawania miodu dzieciom przed ukończeniem 1. roku życia.
9. European Food Safety Authority (EFSA). Dietary Reference Values – Tolerable Upper Intake Levels for vitamins and minerals.

Autorka artykułu: Patrycja Kowalska, dietetyczka