Ceramidy doustne – co to jest, jak działają i jakie dają efekty

Ceramidy doustne to roślinne fitoceramidy, najczęściej pozyskiwane z pszenicy lub ryżu, stosowane jako składnik suplementów diety. Dostarczają sfingolipidów i ich metabolitów, które mogą wspierać funkcjonowanie bariery skórnej i ograniczać przeznaskórkową utratę wody (TEWL). Pierwszych efektów można oczekiwać zwykle po 4–12 tygodniach regularnego stosowania [1–5].

Jak działają ceramidy doustne?

Mechanizm działania ceramidów przyjmowanych doustnie jest bardziej złożony, niż mogłoby sugerować hasło „ceramidy od wewnątrz”. Po spożyciu roślinne sfingolipidy, trafiają do przewodu pokarmowego, gdzie są trawione do prostszych metabolitów, m.in. sfingoidowych zasad i kwasów tłuszczowych. Część tych związków może następnie zostać wchłonięta i wykorzystana w dalszym metabolizmie lipidów. Badania eksperymentalne sugerują, że metabolity pochodzące ze sfingolipidów dostarczanych z dietą mogą docierać również do skóry i uczestniczyć w procesach związanych z jej gospodarką lipidową [8].

Nie należy więc rozumieć suplementacji jako prostego transportu całych ceramidów z jelita bezpośrednio do naskórka. Bardziej precyzyjnie można powiedzieć, że doustne fitoceramidy dostarczają prekursorów i metabolitów sfingolipidowych, które organizm może wykorzystywać w procesach związanych z barierą skórną.

Bariera hydrolipidowa i cement międzykomórkowy

Ceramidy są naturalnym składnikiem lipidowej macierzy warstwy rogowej naskórka. Wraz z cholesterolem i wolnymi kwasami tłuszczowymi tworzą strukturę, która pomaga ograniczać utratę wody i chronić skórę przed czynnikami zewnętrznymi. Można ją porównać do muru: komórki warstwy rogowej są „cegłami”, natomiast lipidy tworzący je „cement”.

Dostarczane doustnie fitoceramidy i ich metabolity mogą uczestniczyć w procesach związanych z gospodarką lipidową skóry. Dzięki temu suplementacja jest badana jako sposób wspierania prawidłowego funkcjonowania bariery skórnej od wewnątrz.

Ograniczenie przeznaskórkowej utraty wody (TEWL)

Jednym z najważniejszych parametrów wykorzystywanych do oceny funkcjonowania bariery skórnej jest TEWL (transepidermal water loss), czyli przeznaskórkowa utrata wody. Parametr ten pokazuje, ile wody przenika przez naskórek do otoczenia. Im sprawniej funkcjonuje bariera skórna, tym skuteczniej ogranicza jej nadmierną utratę.

Badania kliniczne z wykorzystaniem różnych źródeł fitoceramidów, m.in. lipidów pszenicy i ryżu, wskazują, że regularna suplementacja może wiązać się z poprawą nawilżenia skóry i ograniczeniem TEWL [1–5]. W części badań pierwsze zmiany parametrów bariery obserwowano już po kilku tygodniach, natomiast wyraźniejsze efekty oceniano najczęściej po 8–12 tygodniach systematycznego stosowania. Metaanaliza badań randomizowanych również wskazuje na korzystny wpływ doustnych ceramidów na nawilżenie skóry i TEWL [5].

Wyniki nie są identyczne dla każdego źródła i dawki ceramidów, dlatego nie należy traktować ich jako gwarancji konkretnego efektu. Pokazują jednak spójny kierunek: doustne sfingolipidy mogą wspierać funkcjonowanie bariery skórnej i pomagać ograniczać przeznaskórkową utratę wody.

Rodzaje ceramidów w suplementach – CERAMOSIDES™, pszenica, ryż

Określenie „ceramidy” obejmuje dużą i zróżnicowaną grupę lipidów. Warto więc wiedzieć, co rzeczywiście znajduje się w suplementach.

Ceramidy ludzkie są naturalnym elementem naszej skóry i występują przede wszystkim w lipidowej macierzy warstwy rogowej.

Fitoceramidy z pszenicy to roślinne sfingolipidy, w tym glukozyloceramidy, pozyskiwane z Triticum aestivum. To właśnie ekstrakty pszenne należą do lepiej przebadanych doustnych źródeł tych lipidów [1,2].

Fitoceramidy z ryżu są źródłem roślinnych glukozyloceramidów. W badaniu z udziałem 44 kobiet stosowanie przez 12 tygodni ekstraktu dostarczającego 1,2 mg glukozyloceramidów dziennie wiązało się m.in. ze zmniejszeniem TEWL skóry policzka już po 4 tygodniach, a efekt obserwowano również po 12 tygodniach [3]. Wyniki wspierają zastosowanie także innych niż pszenica źródeł fitoceramidów.

Ceramidy syntetyczne są natomiast wytwarzane laboratoryjnie i bardzo często spotykamy je w preparatach stosowanych miejscowo, czyli dermokosmetykach odbudowujących barierę skóry.

Czym jest CERAMOSIDES™?

CERAMOSIDES™ to standaryzowany kompleks lipidów polarnych pozyskiwanych z pszenicy zwyczajnej (Triticum aestivum), zawierający m.in. glukozyloceramidy oraz digalaktozylodiacyloglicerole (DGDG). Składnik był oceniany w kontrolowanych badaniach klinicznych dotyczących parametrów skóry [1,2] oraz włosów [10].

Dlaczego standaryzacja ma znaczenie? Ponieważ nazwa surowca – np. „ekstrakt z pszenicy” – nie mówi jeszcze, jaka ilość aktywnych frakcji lipidowych znajduje się w każdej porcji. W przypadku standaryzowanego składnika producent określa jego skład i zawartość charakterystycznych frakcji, dzięki czemu można zachować większą powtarzalność między partiami i odnieść zastosowany surowiec do dokumentacji badawczej.

Nie oznacza to oczywiście, że składnik jest lekiem ani że leczy choroby skóry. Mówimy o składniku suplementu diety, którego działanie oceniano w badaniach klinicznych.

Jakie efekty dają ceramidy doustne i po jakim czasie?

Najuczciwsza odpowiedź brzmi: efektów doustnych ceramidów należy oczekiwać w perspektywie tygodni, a nie dni. Badania różnią się rodzajem i dawką zastosowanych sfingolipidów, populacją oraz metodami pomiaru, dlatego nie istnieje jeden termin, po którym każda osoba zauważy identyczną zmianę.

Orientacyjnie można przyjąć następującą oś czasu:

W przypadku CERAMOSIDES™ w badaniu z udziałem 60 osób z suchą i pomarszczoną skórą suplementację prowadzono przez 60 dni. W grupach przyjmujących kompleks lipidów pszenicy obserwowano poprawę nawilżenia, elastyczności i gładkości oraz zmniejszenie TEWL w porównaniu z placebo [1]. Nowsze randomizowane badanie kobiet z suchą skórą i łagodnymi lub umiarkowanymi oznakami starzenia również potwierdziło korzystne zmiany parametrów skóry [2].

W badaniach oceniano także wygląd zmarszczek, ale tego efektu nie należy przedstawiać jako gwarantowanego działania każdego suplementu zawierającego ceramidy. Najlepiej udokumentowanym obszarem pozostaje nawilżenie oraz funkcjonowanie bariery skórnej [5].

Ceramidy doustne a ceramidy w kremie

Nie trzeba wybierać pomiędzy kosmetykami (w tym dermokosmetykami HYALU AGÈ) a suplementacją. To dwa różne sposoby dbania o barierę skórną i mogą być stosowane równolegle.

Najlepszym sposobem myślenia o tych rozwiązaniach nie jest więc „krem czy suplement?”. Ceramidy stosowane miejscowo i doustnie to podejścia uzupełniające, a nie konkurencyjne. Podobnie jak w przypadku innych suplementów beauty, w tym z kolagenem (np. MyBestCollagen Shot), warto pamiętać, że poszczególne składniki mają różne właściwości i nie powinny być traktowane jako zamienniki.

Więcej informacji o kolagenie – stosowaniu, efektach i skutkach ubocznych, znajdziesz w osobnym artykule.

Ceramidy na włosy – czy działają i jakie dają efekty?

Tak, ceramidy mogą wspierać kondycję włosów, choć  działanie zależy od sposobu stosowania. Ceramidy są lipidami związanymi również ze strukturą włosa i mają znaczenie dla właściwości jego powierzchni oraz odporności mechanicznej. Ceramidy w kosmetykach działają bezpośrednio na włókno włosa, natomiast fitoceramidy doustne są metabolizowane w organizmie.

Jeśli interesuje Cię szerszy temat suplementów na włosy, warto uwzględnić zarówno składniki odżywcze, jak i przyczyny pogorszenia kondycji włosów.

CERAMOSIDES™ należy do składników, których działanie oceniano klinicznie nie tylko w kontekście skóry, ale również włosów. W randomizowanym, podwójnie zaślepionym badaniu kontrolowanym placebo uczestniczyło 66 kobiet z nasilonym wypadaniem włosów. Przez 84 dni otrzymywały one 30 mg kompleksu CERAMOSIDES™ dziennie lub placebo [10].

Wyniki są interesujące z punktu widzenia codziennej pielęgnacji włosów:

• już po 56 dniach suplementacji odnotowano istotne względem placebo zwiększenie udziału i gęstości włosów znajdujących się w fazie wzrostu – anagenie – oraz zmniejszenie udziału włosów w fazie telogenu;
• w teście pociągania włosów obserwowano mniejsze ich wypadanie;
• po 84 dniach stwierdzono poprawę tempa wzrostu włosów oraz ich odporności na łamanie;
• w ocenie klinicznej poprawiły się również gęstość i objętość włosów [10].

To istotne, ponieważ cykl włosa jest procesem długotrwałym – dlatego efektów suplementacji dotyczącej włosów nie należy oceniać po kilku dniach. W tym badaniu pierwsze istotne różnice względem placebo pojawiały się po około 8 tygodniach, a kolejne efekty oceniano po 12 tygodniach.

Warto przy tym rozróżnić działanie różnych elementów formuły. Ceramidy w odżywce lub masce działają przede wszystkim na powierzchnię istniejącego włosa, natomiast doustne CERAMOSIDES™ były badane pod kątem parametrów związanych m.in. z cyklem wzrostu, wypadaniem i odpornością włosów.

Dla kogo ceramidy doustne i kiedy uważać?

Suplementacja fitoceramidami może zainteresować przede wszystkim osoby, które mają suchą skórę, odczuwają jej ściągnięcie albo chcą kompleksowo zadbać o barierę skórną. W badaniach klinicznych często uczestniczyły właśnie osoby z suchą skórą lub widocznymi oznakami jej starzenia [1,2].

Ceramidy są również szczególnie interesującym obszarem badań w kontekście skóry dojrzałej. Nowsze badanie pszennego kompleksu lipidowego obejmowało analizę podgrupy kobiet po menopauzie [2].

A co ze skórą atopową i bardzo wrażliwą?

Zaburzenia składu ceramidów skóry są dobrze opisane m.in. w atopowym zapaleniu skóry [6,7]. Nie oznacza to jednak, że suplement z fitoceramidami jest leczeniem AZS. Przy aktywnej chorobie skóry podstawą powinno być postępowanie zalecone przez dermatologa, a suplementację warto traktować co najwyżej jako element dodatkowy po konsultacji ze specjalistą.

Ceramidy z pszenicy a gluten – ważne rozróżnienie

To pytanie wymaga szczególnej uwagi. CERAMOSIDES™ jest pozyskiwany z pszenicy zwyczajnej (Triticum aestivum). Jednak „pochodzi z pszenicy” nie jest automatycznie równoznaczne z „zawiera istotną ilość glutenu”. CERAMOSIDES™ jest ekstraktem lipidowym, podczas gdy gluten jest frakcją białkową. O możliwości oznaczenia gotowego produktu jako „bezglutenowy” decyduje jednak zawartość glutenu w produkcie końcowym.

Zgodnie z przepisami Unii Europejskiej określenie „bezglutenowy” można stosować, jeżeli produkt sprzedawany konsumentowi zawiera nie więcej niż 20 mg glutenu/kg [11].

Osoby z alergią na pszenicę powinny dodatkowo pamiętać, że alergia na pszenicę i celiakia to dwa różne zagadnienia. W przypadku rozpoznanej alergii, celiakii lub konieczności ścisłej diety eliminacyjnej warto sprawdzić pełne oznakowanie konkretnego produktu i w razie wątpliwości skonsultować jego stosowanie ze specjalistą.

Jak stosować ceramidy doustne i jak długo je przyjmować?

Czy ceramidy można pić? Tak, jeżeli znajdują się w suplemencie w płynnej formie, np. w shocie. To, czy ceramidy w shocie czy w tabletkach – jak wybrać zależy przede wszystkim od składu konkretnego preparatu, zastosowanej dawki i preferowanej formy suplementacji. O skuteczności nie decyduje jednak sama postać produktu, lecz przede wszystkim rodzaj i ilość zastosowanego składnika oraz regularność suplementacji.

W praktyce warto trzymać się kilku prostych zasad:

1. Stosuj suplement codziennie zgodnie z porcją podaną przez producenta. Regularność jest ważniejsza niż konkretna pora dnia.
2. Daj suplementacji odpowiednio dużo czasu. Biorąc pod uwagę okresy stosowane w badaniach klinicznych, ocenę efektów warto przeprowadzać raczej po kilku tygodniach regularnego stosowania niż po kilku dniach. Rozsądnym punktem odniesienia jest około 4–12 tygodni [1–5].
3. Nie zwiększaj samodzielnie porcji w nadziei na szybszy efekt. Więcej nie oznacza automatycznie lepiej.
4. Ceramidy można stosować jako element szerszej rutyny beauty. W suplementach bywają łączone m.in. z kwasem hialuronowym do picia, witaminami czy składnikami wspierającymi kondycję skóry i włosów. Nie ma potrzeby traktowania ceramidów jako alternatywy dla kolagenu czy kwasu hialuronowego – są to różne grupy związków o innych funkcjach.
5. Jeśli zastanawiasz się, czy ceramidy można łączyć z kwasem hialuronowym, warto sprawdzić, jak te składniki mogą uzupełniać się w codziennej rutynie beauty.

Ponieważ fitoceramidy należą do związków lipidowych, można przyjmować je podczas posiłku. Najważniejsze jest jednak przestrzeganie instrukcji stosowania konkretnego suplementu i zachowanie regularności.

MyBestCeramide Shot+HA – fitoceramidy i kwas hialuronowy w jednej formule

MyBestCeramide Shot+HA to doustne fitoceramidy wpisujące się w nowoczesne podejście do suplementacji beauty. Jedna dzienna porcja – 30 ml, czyli 1 buteleczka – zawiera m.in.:

• 30 mg ekstraktu z nasion pszenicy CERAMOSIDES™, w tym 15 mg glikosfingolipidów i 12 mg DGDG,
• 100 mg hialuronianu sodu,
• 100 mg witaminy C,
• 100 mg ekstraktu z kwiatów rumianku,
• 2 mg cynku,
• 1500 µg biotyny.

To połączenie składników inspirowanych zarówno współczesnym skincare, jak i podejściem do pielęgnacji włosów od wewnątrz.

CERAMOSIDES™ jest standaryzowanym kompleksem lipidów pszenicy badanym klinicznie pod kątem parametrów skóry oraz włosów [1,2,10]. Jednocześnie obecne w formule witamina C, cynk i biotyna mają autoryzowane w UE oświadczenia zdrowotne: cynk i biotyna pomagają zachować zdrową skórę oraz zdrowe włosy, a witamina C pomaga w prawidłowej produkcji kolagenu w celu zapewnienia prawidłowego funkcjonowania skóry. Witamina C i cynk pomagają również chronić komórki przed stresem oksydacyjnym [12].

Ceramidy doustne – czy warto?

Doustne ceramidy to jeden z ciekawszych kierunków rozwijających się na styku suplementacji i świadomej pielęgnacji skóry. Nie zastępują kremu, SPF, odpowiedniego oczyszczania ani dobrze zbilansowanej diety. Nie są też lekiem na suchość skóry czy wypadanie włosów.

Mają natomiast coraz lepsze zaplecze badawcze. Randomizowane badania kliniczne oraz metaanaliza wskazują przede wszystkim na poprawę nawilżenia skóry i ograniczenie TEWL, czyli parametrów bezpośrednio związanych z funkcjonowaniem bariery skórnej [1–5].

Ceramidy znamy z kremów. Dziś coraz lepiej poznajemy również możliwości ich wykorzystania od wewnątrz.

Co to są ceramidy?

Ceramidy to należące do sfingolipidów cząsteczki tłuszczowe, które naturalnie występują w naszej skórze. Są jednym z kluczowych składników lipidowej macierzy warstwy rogowej naskórka. Można wyobrazić ją sobie jak mur: komórki warstwy rogowej są „cegłami”, a lipidy – w tym ceramidy, cholesterol i wolne kwasy tłuszczowe – tworzą spajający je „cement”. To właśnie ta struktura pomaga ograniczać nadmierną utratę wody i chronić skórę przed czynnikami zewnętrznymi [6,7].

Skład lipidów naskórka zmienia się wraz z wiekiem, a na kondycję bariery wpływają również czynniki środowiskowe i pielęgnacyjne. Zmiany w ilości i profilu ceramidów obserwuje się także w niektórych chorobach skóry. Dlatego ceramidy stały się tak ważnym elementem współczesnej pielęgnacji bariery skórnej [6,7]. W kontekście dbania o nawilżenie skóry warto również sprawdzić kwas hialuronowy do picia – czy działa? i co na jego temat pokazują badania.

FAQ – najczęściej zadawane pytania

Co to są ceramidy doustne?

Ceramidy doustne to dostarczane w suplementach sfingolipidy – najczęściej roślinne fitoceramidy lub glukozyloceramidy pozyskiwane m.in. z pszenicy czy ryżu. W przeciwieństwie do ceramidów w kremie nie są nakładane miejscowo na naskórek, lecz trafiają do przewodu pokarmowego, gdzie są trawione i metabolizowane.

Czy ceramidy do picia działają?

Badania kliniczne wskazują, że regularne przyjmowanie doustnych ceramidów może poprawiać nawilżenie skóry i ograniczać przeznaskórkową utratę wody (TEWL). Wielkość efektu zależy jednak m.in. od zastosowanego surowca, dawki, czasu suplementacji i stanu wyjściowego skóry, dlatego nie można zagwarantować identycznego rezultatu każdej osobie.

Jakie efekty dają ceramidy i po jakim czasie?

Efekty doustnych ceramidów w badaniach obserwowano najczęściej w okresie około 4–12 tygodni, choć dla niektórych standaryzowanych ekstraktów pierwsze zmiany parametrów nawilżenia pojawiały się już po około 2 tygodniach.

• 2–4 tygodnie: mogą pojawić się pierwsze zmiany nawilżenia i subiektywnego komfortu skóry.
• 4–8 tygodni: w badaniach obserwowane są dalsze zmiany parametrów związanych z nawilżeniem i kondycją bariery.
• 8–12 tygodni: to częsty moment końcowej oceny efektów w badaniach klinicznych, m.in. TEWL i nawilżenia.

To orientacyjna oś czasu, a nie gwarancja efektu.

Czy ceramidy pomagają na włosy?

Ceramidy są ważnym elementem lipidowej struktury włosa i wpływają na jego właściwości oraz odporność na uszkodzenia. W kosmetykach działają bezpośrednio na włókno włosa, natomiast fitoceramidy doustne są metabolizowane w organizmie. W badaniu klinicznym CERAMOSIDES™ obserwowano:

• zwiększenie liczby włosów w fazie wzrostu (anagenu),
• ograniczenie wypadania włosów,
• poprawę wzrostu włosów,
• zwiększenie odporności włosów na łamanie

Czym różnią się ceramidy doustne od ceramidów w kremie?

Ceramidy w kremie działają przede wszystkim w miejscu aplikacji, natomiast doustne fitoceramidy są trawione, wchłaniane i metabolizowane po spożyciu, dlatego ich oddziaływanie nie ogranicza się do jednego miejsca aplikacji. Krem uzupełnia pielęgnację bariery bezpośrednio od zewnątrz, suplement działa poprzez drogę pokarmową i wymaga regularnego stosowania przez tygodnie. Oba podejścia można łączyć – są uzupełniające, a nie konkurencyjne.

Ważne: suplement diety nie może być traktowany jako zamiennik zróżnicowanej diety ani leczenia. W przypadku chorób przewlekłych, ciąży, karmienia piersią lub przyjmowania leków decyzję o suplementacji warto skonsultować z lekarzem.

BIBLIOGRAFIA

1. Bizot V., Cestone E., Michelotti A. i wsp. Improving Skin Hydration and Age-related Symptoms by Oral Administration of Wheat Glucosylceramides and Digalactosyl Diglycerides: A Human Clinical Study. Cosmetics. 2017;4(4):37. doi:10.3390/cosmetics4040037.
2. Kern C., Dudonné S., Garcia C. Dietary supplementation with a wheat polar lipid complex improves skin conditions in women with dry skin and mild-to-moderate skin aging. Journal of Cosmetic Dermatology. 2024;23(4):1320–1330. doi:10.1111/jocd.16130.
3. Hori M. i wsp. Oryza Ceramide®, a rice-derived extract consisting of glucosylceramides and β-sitosterol glucoside, improves facial skin dehydration in Japanese subjects. Functional Foods in Health and Disease. 2021.
4. Efficacy and Safety of Oral Administration of Wine Lees Extract (WLE)-Derived Ceramides and Glucosylceramides in Enhancing Skin Barrier Function: A Randomized, Double-Blind, Placebo-Controlled Study. Nutrients. 2024;16(13):2100.
5. Sun Q., Wu J., Qian G., Cheng H. Effectiveness of Dietary Supplement for Skin Moisturizing in Healthy Adults: A Systematic Review and Meta-Analysis of Randomized Controlled Trials. Frontiers in Nutrition. 2022;9. PMID: 35719159.
6. Meckfessel M.H., Brandt S. The structure, function, and importance of ceramides in skin and their use as therapeutic agents in skin-care products. Journal of the American Academy of Dermatology. 2014;71(1):177–184.
7. Ceramides in Skin Health and Disease: An Update. American Journal of Clinical Dermatology. 2021. PMID: 34283373.
8. Dietary Sphingolipids Contribute to Health via Intestinal Maintenance. International Journal of Molecular Sciences. 2021;22(13):7052.
9. Effect of Rice (Oryza sativa L.) Ceramides Supplementation on Improving Skin Barrier Functions and Depigmentation: An Open-Label Prospective Study. 2022. PMID: 35807914.
10. Dudonné S., Kern C., Garcia C. Efficacy of a wheat polar lipid complex in reducing hair loss and improving hair growth in healthy women: A randomized, double-blind, placebo-controlled clinical study. International Journal of Cosmetic Science. 2024;46:284–296. doi:10.1111/ics.12929.
11. Rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) nr 828/2014 z 30 lipca 2014 r. w sprawie przekazywania konsumentom informacji na temat nieobecności lub zmniejszonej zawartości glutenu w żywności.
12. European Commission. EU Register of Nutrition and Health Claims Made on Foods. Rejestr dozwolonych oświadczeń zdrowotnych UE.

Autorka artykułu: Patrycja Kowalska