Pikolinian cynku to połączenie cynku z kwasem pikolinowym i jedna z form tego pierwiastka stosowanych w suplementach diety. Dostępne badania sugerują dobrą biodostępność pikolinianu, ale nie dają podstaw do uznania go za bezwzględnie najlepszą formę cynku dla każdej osoby [1,2].
Cynk jest mikroelementem niezbędnym do prawidłowego funkcjonowania organizmu. Pomaga w prawidłowym funkcjonowaniu układu odpornościowego, pomaga zachować zdrową skórę, włosy i paznokcie oraz pomaga w ochronie komórek przed stresem oksydacyjnym [3].
Na rynku znajdziemy wiele różnych form cynku, m.in. pikolinian, cytrynian, glukonian, siarczan czy tlenek cynku. Czym się różnią i na co zwrócić uwagę przy wyborze preparatu?
Co to jest pikolinian cynku?
Pikolinian cynku jest związkiem cynku z kwasem pikolinowym. Należy do organicznych form tego pierwiastka stosowanych w suplementach diety.
Wybierając suplement zawierający cynk, warto zwracać uwagę nie tylko na nazwę związku chemicznego, ale przede wszystkim na ilość cynku w zalecanej dziennej porcji produktu, przeznaczenie preparatu oraz sposób jego podawania.
W przypadku dzieci szczególne znaczenie ma również dopasowanie produktu do wieku oraz forma, którą dziecko będzie w stanie regularnie przyjmować.
Czy pikolinian cynku lepiej się wchłania?
Pikolinian jest jedną z form cynku badanych pod kątem biodostępności.
W niewielkim badaniu porównawczym z udziałem 15 zdrowych osób oceniano suplementację pikolinianem, cytrynianem i glukonianem cynku. Po okresie stosowania pikolinianu odnotowano wzrost stężenia cynku w części analizowanych parametrów. Wyniki sugerowały możliwość dobrej absorpcji tej formy. [1]
Badanie było jednak niewielkie, dlatego nie daje podstaw do stwierdzenia, że pikolinian jest bezwzględnie „najlepszą” czy „najlepiej przyswajalną” formą cynku.
W innym badaniu u dorosłych cytrynian i glukonian cynku wykazywały zbliżoną absorpcję, a obie formy były wchłaniane lepiej niż tlenek cynku [2].
Na wykorzystanie cynku przez organizm wpływa bowiem więcej czynników niż sama forma chemiczna. Znaczenie mają m.in. dawka, sposób żywienia, pozostałe składniki posiłku oraz aktualny stan odżywienia organizmu. [4]
Dlatego przy wyborze suplementu warto patrzeć na całą formulację, a nie tylko jedno hasło znajdujące się na etykiecie.
Porównanie popularnych form cynku
W suplementach diety możemy spotkać m.in.:
| Forma cynku | Typ | Co wiadomo o przyswajalności? | Uwaga |
|---|---|---|---|
| Pikolinian cynku | organiczna | Małe badanie u ludzi sugerowało dobrą biodostępność [1] | Za mało danych, aby określić go jako jednoznacznie najlepszą formę |
| Helat diglicynianowy | organiczna, chelatowana | Stosowany jako źródło cynku; brak podstaw w przytoczonych tu badaniach do bezpośredniego rankingu względem pikolinianu | Sama nazwa formy nie przesądza o jakości całego preparatu |
| Cytrynian cynku | organiczna | W badaniu u dorosłych wchłanianie było zbliżone do glukonianu i wyższe niż w przypadku tlenku [2] | Jedna z popularnych form stosowanych w suplementach |
| Glukonian cynku | organiczna | W badaniu u dorosłych wykazywał absorpcję porównywalną z cytrynianem [2] | Często stosowany w preparatach |
| Monometionina cynku | organiczna | Stosowana jako źródło cynku; dostępne tu dane nie pozwalają na bezpośrednie porównanie z pikolinianem | Nie należy zakładać przewagi wyłącznie na podstawie nazwy formy |
| Tlenek cynku | nieorganiczna | W jednym badaniu u dorosłych był wchłaniany słabiej niż cytrynian i glukonian [2] | Wysoka zawartość cynku elementarnego nie oznacza automatycznie większej biodostępności |
| Siarczan cynku | nieorganiczna | Powszechnie stosowana forma cynku; nie była bezpośrednio porównywana z pikolinianem w przytoczonym badaniu [1] | Przy wyborze nadal znaczenie mają dawka i tolerancja preparatu |
Porównanie pokazuje, dlaczego pytanie „która forma cynku jest najlepsza?” nie ma jednej prostej odpowiedzi. Znaczenie ma zarówno biodostępność, jak i ilość cynku w porcji, całkowity skład produktu, jego przeznaczenie oraz regularność stosowania.
Jaki cynk dla dzieci?
W przypadku dzieci wybór suplementu powinien zaczynać się od zupełnie innego pytania niż wybór konkretnego związku chemicznego:
ile cynku dziecko rzeczywiście otrzyma w zalecanej dziennej porcji?
Następnie warto sprawdzić:
- dla jakiego wieku przeznaczony jest produkt,
- jaka jest zalecana dzienna porcja,
- w jakiej formie chemicznej występuje cynk,
- jakie inne składniki zawiera preparat,
- czy forma podania jest wygodna dla dziecka,
- czy dziecko nie otrzymuje już cynku z innych suplementów.
Ma to szczególne znaczenie w przypadku stosowania kilku preparatów jednocześnie. Cynk może znajdować się np. zarówno w preparacie wspierającym odporność, jak i w multiwitaminie.
Dawka a wiek dziecka
Zapotrzebowanie na cynk zmienia się wraz z wiekiem i nie jest równoznaczne z dawką, którą należy dostarczyć z suplementu. Część cynku dziecko otrzymuje z codziennej diety.
Przy doborze preparatu należy więc kierować się jego przeznaczeniem oraz zalecaną porcją dla danej grupy wiekowej.
Więcej o zapotrzebowaniu w różnych grupach wiekowych przeczytasz w artykule witamina C i cynk a odporność dziecka.
Forma podania – płyn, żelki czy tabletki do żucia?
Dobry skład niewiele pomoże, jeżeli dziecko nie będzie regularnie przyjmowało preparatu.
W produktach dziecięcych spotykamy m.in. płyny, krople, tabletki do żucia oraz żelki. Sama forma podania nie przesądza jednak o jakości czy skuteczności produktu – najważniejsze pozostają ilość składników aktywnych, przeznaczenie preparatu i zalecana porcja.
Żelki mogą być wygodną opcją dla dzieci, które mają trudność z połykaniem tradycyjnych tabletek lub kapsułek. Więcej o różnicach pomiędzy poszczególnymi postaciami produktów przeczytasz w artykule syrop, krople, żelki czy kapsułki na odporność.
Pikolinian cynku dla dzieci – czy to dobra forma?
Pikolinian cynku może być stosowany jako źródło cynku w suplementach. O przydatności konkretnego produktu dla dziecka nie powinna jednak decydować sama obecność pikolinianu.
Kluczowe są dawka dostosowana do wieku, skład całego preparatu oraz stosowanie zgodnie z informacją producenta.
Dlatego określenie „pikolinian” warto traktować jako informację o zastosowanej formie cynku, a nie jako automatyczną gwarancję, że dany preparat będzie odpowiedni dla każdego dziecka.
Ile cynku dziennie i jak dawkować ?
Zapotrzebowanie na cynk zmienia się wraz z wiekiem, dlatego nie należy stosować jednej uniwersalnej ilości dla wszystkich dzieci.
Suplementację należy prowadzić zgodnie z porcją określoną dla konkretnego produktu i grupy wiekowej. W przypadku stosowania kilku suplementów warto sprawdzić ich łączną zawartość cynku.
Znaczenie ma także dieta. Fityniany występujące m.in. w produktach pełnoziarnistych i nasionach mogą ograniczać wchłanianie cynku, dlatego jego biodostępność z całodziennej diety może się różnić [4,5].
Nie ma jednej uniwersalnej pory przyjmowania cynku odpowiedniej dla każdego preparatu. Najlepiej stosować produkt zgodnie z informacją producenta. W przypadku jednoczesnego przyjmowania leków lub innych preparatów mineralnych warto sprawdzić możliwość interakcji.
Przykładowo przyjmowanie dużej dawki żelaza jednocześnie z cynkiem może zmniejszać jego wchłanianie. Cynk może również wchodzić w interakcje z niektórymi antybiotykami, dlatego przy stałym stosowaniu leków sposób suplementacji warto omówić z lekarzem lub farmaceutą [4].
Długotrwałego stosowania większych ilości cynku nie należy prowadzić bez uzasadnienia. Nadmierna podaż może m.in. zaburzać gospodarkę miedzią [4].
Właściwości cynku – na co pomaga?
Odporność
Cynk pomaga w prawidłowym funkcjonowaniu układu odpornościowego. [3]
Nie oznacza to jednak, że większa ilość cynku „wzmacnia odporność bardziej”. Celem prawidłowego żywienia i ewentualnej suplementacji jest zapewnienie odpowiedniej podaży składnika.
Więcej o jego roli w połączeniu z witaminą C przeczytasz w artykule witamina C i cynk a odporność dziecka.
Cynk a skóra, włosy i paznokcie
Znaczenie cynku wykracza poza układ odpornościowy.
Cynk pomaga:
- zachować zdrową skórę,
- zachować zdrowe włosy,
- zachować zdrowe paznokcie,
- chronić komórki przed stresem oksydacyjnym.
Dlatego znajduje zastosowanie w wielu różnych kategoriach suplementów – od produktów dziecięcych po preparaty beauty.
Bezpieczeństwo i nadmiar cynku
Cynk jest niezbędnym składnikiem mineralnym, ale – podobnie jak w przypadku innych mikroelementów – więcej nie oznacza lepiej.
Przed rozpoczęciem suplementacji warto sprawdzić wszystkie preparaty przyjmowane przez dziecko. Cynk może znajdować się jednocześnie w multiwitaminie, preparacie na odporność oraz innym suplemencie mineralnym. W takim przypadku ilości cynku z poszczególnych produktów należy zsumować.
Długotrwałe przyjmowanie zbyt dużych ilości cynku może zaburzać gospodarkę innych składników mineralnych, w szczególności miedzi. Nadmierna podaż cynku może również powodować dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego, takie jak nudności, wymioty czy ból brzucha. [4]
Dlatego suplement zawierający cynk należy stosować zgodnie z zalecaną porcją i nie przekraczać rekomendowanej dziennej porcji produktu. W przypadku dzieci przyjmujących leki, kilku suplementów jednocześnie lub wymagających długotrwałej suplementacji warto skonsultować jej zasadność z lekarzem lub farmaceutą.
Na co patrzeć na etykiecie suplementu z cynkiem dla dziecka?
Przy ocenie produktu warto zwrócić uwagę na:
Ilość cynku w dziennej porcji
Najważniejsza jest rzeczywista ilość cynku dostarczana w zalecanej porcji produktu, a nie sama masa związku chemicznego, z którego cynk pochodzi.
Wiek, dla którego przeznaczony jest produkt
Preparaty dla dzieci mogą mieć różne zalecenia dotyczące wieku i wielkości dziennej porcji. Należy stosować produkt zgodnie z informacją producenta.
Formę cynku
Na liście składników można znaleźć np. pikolinian, cytrynian lub glukonian cynku. Forma jest jednym z elementów, które warto brać pod uwagę, ale nie powinna być jedynym kryterium wyboru.
Pozostałe składniki aktywne
W produktach przeznaczonych do uzupełniania diety dzieci cynk może występować razem z innymi składnikami, np. witaminą C. Warto zwrócić uwagę na ich ilości oraz sprawdzić, czy dziecko nie otrzymuje ich również z innych suplementów.
Formę podania
Krople, płyn, tabletka do żucia czy żelek mogą dostarczać ten sam składnik, ale różnić się wygodą stosowania. W przypadku dzieci forma, którą łatwo włączyć do codziennej rutyny, może ułatwiać regularne przyjmowanie produktu.
Skład substancji dodatkowych
W przypadku żelków warto sprawdzić m.in. zastosowane substancje słodzące oraz informacje dotyczące ich spożywania. Jeżeli w produkcie zastosowano maltitol, więcej o tej substancji przeczytasz w artykule maltitol – czym słodzone są żelki. W preparatach łączących cynk z witaminą C warto również sprawdzić jej źródło. Więcej o jednym z takich surowców przeczytasz w artykule dzika róża jako źródło naturalnej witaminy C.
Przykładem preparatu dla dzieci wykorzystującego pikolinian cynku są Witamisie. Przy ocenie produktu nadal należy jednak patrzeć na cały skład, zalecaną porcję oraz wiek stosowania, a nie wyłącznie na nazwę formy cynku.
Najważniejsze jest więc spojrzenie na produkt jako całość: odpowiednia ilość cynku + właściwy wiek stosowania + przemyślany skład + wygodna forma podania.
Podsumowanie
Pikolinian cynku jest jedną z organicznych form cynku stosowanych w suplementach diety i istnieją dane wskazujące na jego dobrą biodostępność. Nie należy jednak sprowadzać wyboru suplementu wyłącznie do formy chemicznej.
W przypadku produktu dla dziecka szczególnie istotne są odpowiednia ilość cynku, dopasowanie do wieku, cały skład preparatu oraz wygodna forma podania.
Cynk pomaga w prawidłowym funkcjonowaniu układu odpornościowego, pomaga zachować zdrową skórę, włosy i paznokcie oraz chroni komórki przed stresem oksydacyjnym. [3]
Pozostałe produkty przeznaczone dla najmłodszych będzie można znaleźć w kategorii dla dzieci.
Bibliografia
- Barrie S.A., Wright J.V., Pizzorno J.E., Kutter E., Barron P.C. Comparative absorption of zinc picolinate, zinc citrate and zinc gluconate in humans. Agents Actions. 1987;21(1–2):223–228. DOI: 10.1007/BF01974946.
- Wegmüller R., Tay F., Zeder C., Brnić M., Hurrell R.F. Zinc absorption by young adults from supplemental zinc citrate is comparable with that from zinc gluconate and higher than from zinc oxide. Journal of Nutrition. 2014;144:132–136.
- Komisja Europejska. Commission Regulation (EU) No 432/2012 establishing a list of permitted health claims made on foods. Oświadczenia dotyczące cynku.
- National Institutes of Health, Office of Dietary Supplements. Zinc – Fact Sheet for Health Professionals.
- European Food Safety Authority (EFSA). Scientific Opinion on Dietary Reference Values for zinc. EFSA Journal. 2014;12(10):3844.
