Dzika róża – naturalna witamina C i właściwości owoców

Dzika róża (Rosa canina L.) to krzew, którego owoce są naturalnym źródłem witaminy C. Jej zawartość jest wysoka, ale zmienna – w badaniach oznaczano około 112–820 mg witaminy C w 100 g owoców. [4,5] Na wynik wpływają m.in. pochodzenie, dojrzałość oraz sposób przetwarzania.

Owoce dzikiej róży dostarczają również polifenoli, w tym flawonoidów, a także karotenoidów i pektyn. [4] Dlatego ich wartość żywieniowa nie ogranicza się do samej witaminy C.

Ile witaminy C ma dzika róża?

Owoce dzikiej róży są bogatym źródłem witaminy C. W badaniach świeżych owoców Rosa canina oznaczano około 112–360 mg witaminy C w 100 g miąższu, a w innych badaniach nawet 600–820 mg/100 g świeżych owoców. [4,5] Zawartość zależy m.in. od gatunku, odmiany, dojrzałości i warunków wzrostu.

Dla porównania zawartość witaminy C w wybranych produktach przedstawia tabela:

Wartości są orientacyjne – zawartość witaminy C w żywności zmienia się m.in. w zależności od odmiany, dojrzałości, przechowywania i obróbki. W przypadku dzikiej róży różnice pomiędzy badanymi owocami są szczególnie duże. [4,5]

Naturalna a syntetyczna witamina C – czy jest różnica?

Naturalna i syntetyczna witamina C mają taką samą budowę chemiczną, a badania nie wykazują istotnej różnicy w ich biodostępności. [1,3]

Nie ma więc podstaw, aby twierdzić, że organizm rozpoznaje witaminę C pochodzącą z owoców jako „dobrą”, a syntetyczną jako „gorszą”.

Przegląd badań porównujących witaminę C pochodzącą z żywności z syntetycznym kwasem askorbinowym wskazuje, że w badaniach prowadzonych u ludzi nie stwierdzano istotnej, trwałej przewagi biodostępności witaminy naturalnej. [3]

Podobne stanowisko przedstawia amerykański National Institutes of Health: kwas askorbinowy stosowany w suplementach ma biodostępność porównywalną z kwasem askorbinowym naturalnie obecnym w żywności. [1]

Skąd więc zainteresowanie witaminą C z dzikiej róży?

Różnica dotyczy przede wszystkim otoczenia witaminy C. Owoc jest złożoną matrycą żywnościową. Oprócz kwasu askorbinowego zawiera wiele innych składników, m.in. związki fenolowe i karotenoidy. [4]

Właściwości owoców dzikiej róży

Właściwości dzikiej róży wynikają z całego zestawu substancji obecnych w jej owocach. Z punktu widzenia żywienia najważniejszym i najlepiej poznanym składnikiem pozostaje witamina C.

Witamina ta jest potrzebna m.in. do prawidłowej syntezy kolagenu, uczestniczy w ochronie komórek przed stresem oksydacyjnym i funkcjonowaniu układu odpornościowego. Zwiększa również wchłanianie żelaza niehemowego, czyli formy występującej w produktach roślinnych. [1]

Flawonoidy i karotenoidy

Owoce dzikiej róży zawierają flawonoidy, m.in. pochodne kwercetyny i kemferolu, oraz karotenoidy, takie jak β-karoten, likopen, luteina i zeaksantyna. Ich ilość różni się w zależności od gatunku i dojrzałości owoców. [4]

Karotenoidy są naturalnymi barwnikami roślinnymi. Część z nich, przede wszystkim β-karoten, może być w organizmie przekształcana do witaminy A. Flawonoidy należą natomiast do polifenoli naturalnie występujących w produktach roślinnych.

Pozostałe witaminy i pektyny

Owoce dzikiej róży zawierają również pektyny oraz mniejsze ilości innych witamin, których zawartość zależy od gatunku i warunków wzrostu. Pektyny należą do rozpuszczalnych frakcji błonnika pokarmowego.

Przeciwwskazania i bezpieczeństwo

Dzika róża może być spożywana jako owoc lub napar, ale występuje też w postaci skoncentrowanych ekstraktów i suplementów zawierających dodatkową witaminę C.

Szczególną ostrożność przy suplementacji powinny zachować osoby z hemochromatozą, hiperoksalurią i chorobami nerek. Wysokie dawki witaminy C zwiększają wchłanianie żelaza, a u osób predysponowanych mogą zwiększać wydalanie szczawianów. [1]

Większe dawki witaminy C mogą również powodować biegunkę, nudności i skurcze brzucha. Górny tolerowany poziom spożycia witaminy C dla osób dorosłych wynosi 2000 mg na dobę ze wszystkich źródeł. [1]

Osoby w trakcie chemioterapii lub radioterapii powinny skonsultować stosowanie suplementów z witaminą C i innymi antyoksydantami z lekarzem prowadzącym. Przy stałym przyjmowaniu leków warto również sprawdzić pełny skład preparatu, ponieważ suplementy z dziką różą mogą zawierać dodatkową witaminę C i inne składniki aktywne. [1]

Dzika róża w ciąży i podczas karmienia piersią

Ciąża i karmienie piersią nie są automatycznie przeciwwskazaniem do spożywania dzikiej róży jako żywności. Inaczej należy traktować skoncentrowane ekstrakty i suplementy – w ich przypadku trzeba przestrzegać informacji dotyczących dawki i przeciwwskazań podanych dla konkretnego produktu. Jeśli preparat nie jest przeznaczony dla kobiet w ciąży lub karmiących, jego stosowanie warto skonsultować z lekarzem lub farmaceutą.

Dzika róża dla dzieci

U dzieci stosowanie preparatów z dziką różą należy dostosować do wieku oraz składu produktu. W przypadku suplementów znaczenie mają przede wszystkim minimalny wiek wskazany przez producenta, zawartość ekstraktu i witaminy C oraz zalecana dzienna porcja.

Produkty dla dzieci mogą występować m.in. w formie płynu lub syropu, proszku, tabletek do ssania czy żelków. Więcej o różnicach między poszczególnymi postaciami preparatów przeczytasz w artykule syrop, krople, żelki czy kapsułki na odporność.

W przypadku produktów w formie żelków warto zwrócić uwagę również na zastosowane substancje słodzące. Więcej na ten temat wyjaśniamy w artykule maltitol – co to jest.

Preparatu przeznaczonego dla dorosłych nie należy podawać dziecku poprzez samodzielne zmniejszenie dawki.

Dzika róża – owoc, susz, proszek czy ekstrakt standaryzowany?

Owoc, susz, proszek i ekstrakt z dzikiej róży różnią się stopniem przetworzenia i koncentracją składników.

Świeży owoc jest najmniej przetworzoną formą. Susz powstaje po usunięciu wody z owoców, a warunki suszenia mogą wpływać m.in. na zawartość witaminy C. Proszek to rozdrobniony, wysuszony surowiec. Ekstrakt otrzymuje się natomiast poprzez wyodrębnienie z surowca określonych składników, dzięki czemu mogą występować w bardziej skoncentrowanej formie.

W suplementach stosuje się m.in. ekstrakty standaryzowane, które pozwalają określić zawartość wybranego składnika w porcji produktu. Taką formę wykorzystano również w Witamisiach – zawarta w nich witamina C pochodzi ze standaryzowanego ekstraktu z owoców dzikiej róży.

Czym jest standaryzacja ekstraktu?

Standaryzacja ekstraktu oznacza określoną, kontrolowaną zawartość wybranego składnika w preparacie. Dzięki temu wiadomo, jaką jego ilość dostarcza konkretna porcja produktu.

Na etykiecie warto sprawdzić, na jaki składnik ekstrakt został standaryzowany i jaką jego ilość dostarcza zalecana dzienna porcja.

Przykładowo zapis „ekstrakt z dzikiej róży standaryzowany na 70% witaminy C” oznacza, że producent gwarantuje określoną zawartość witaminy C w zastosowanym ekstrakcie.

Dzika róża a odporność

Dzika róża jest naturalnym źródłem witaminy C, która wspiera prawidłowe funkcjonowanie układu odpornościowego. [1,2]

Nie oznacza to jednak, że im więcej witaminy C przyjmiemy, tym „silniejsza” stanie się odporność – u osób bez niedoborów zwiększanie podaży witamin i składników mineralnych nie przekłada się wprost na ochronę przed infekcjami. [2]

Dlatego podstawą pozostaje różnorodna dieta, dostarczająca także innych składników uczestniczących w funkcjonowaniu układu odpornościowego, m.in. cynku. Więcej o roli witaminy C i cynku w odporności dziecka przeczytasz w osobnym artykule.

Jeśli chcesz dowiedzieć się więcej o jednej z form tego składnika stosowanych w suplementach, przeczytaj również artykuł o pikolinianie cynku.

Bibliografia

1. National Institutes of Health, Office of Dietary Supplements. Vitamin C – Fact Sheet for Health Professionals. Aktualizacja: 31.07.2025.
2. National Institutes of Health, Office of Dietary Supplements. Dietary Supplements for Immune Function and Infectious Diseases – Fact Sheet for Health Professionals.
3. Carr A.C., Vissers M.C.M. Synthetic or food-derived vitamin C – are they equally bioavailable? Nutrients. 2013.
4. Fascella G. et al. Comparative Study of Bioactive Compounds and Biological Activities of Five Rose Hip Species Grown in Sicily. Foods. 2023.
5. Species- and Processing-Dependent Variability of Ascorbic Acid in Fruits of 14 Rosa Species and its Redox Behavior toward Iron and Copper Ions. 2026.
6. Chrubasik C. et al. A systematic review on the Rosa canina effect and efficacy profiles. Phytother Res. 2008.
7. Chrubasik C. et al. The evidence for clinical efficacy of rose hip and seed: a systematic review. Phytother Res. 2006.
8. Golsorkhi H. et al. Efficacy and Safety of Rosa canina L. and a Traditional Polyherbal Formulation Syrup in Children and Adolescents… Phytother Res. 2025.

Autorka artykułu: Patrycja Kowalska, dietetyczka