Kawa z grzybami to napój łączący tradycyjną kawę z ekstraktami grzybów funkcjonalnych, takich jak soplówka jeżowata, reishi czy cordyceps. Zawiera kofeinę, która poprawia czujność i koncentrację, oraz związki bioaktywne pochodzące z grzybów. Choć niektóre z nich wykazują obiecujące właściwości w badaniach, skuteczność samej kawy grzybowej nie została dotychczas wystarczająco potwierdzona klinicznie.
Co to jest kawa z grzybami
Kawa z grzybami, nazywana również mushroom coffee, to mieszanka kawy rozpuszczalnej lub mielonej z ekstraktami wybranych gatunków grzybów. Najczęściej wykorzystuje się soplówkę jeżowatą (Hericium erinaceus), reishi (Ganoderma lucidum) oraz cordyceps (Cordyceps militaris).
Grzyby te zawierają różne substancje bioaktywne, m.in. polisacharydy, beta-glukany i związki charakterystyczne dla poszczególnych gatunków. Ich zawartość zależy jednak od rodzaju surowca, metody ekstrakcji i standaryzacji produktu.
Warto podkreślić, że kawa z grzybami nie jest tym samym co napój przygotowany wyłącznie z ekstraktów grzybowych. Jeśli w składzie znajduje się kawa, produkt dostarcza również kofeiny.
Rosnące zainteresowanie kawą funkcjonalną wynika m.in. z popularności produktów łączących tradycyjne napoje z dodatkowymi składnikami roślinnymi i grzybowymi. Nie oznacza to jednak, że każda taka mieszanka ma potwierdzone dodatkowe właściwości zdrowotne.
Jak smakuje kawa z grzybami
Smak kawy grzybowej zazwyczaj przypomina tradycyjną kawę, choć niektóre mieszanki mogą mieć delikatnie ziemisty lub gorzkawy posmak.
Intensywność smaku zależy przede wszystkim od rodzaju kawy, proporcji składników oraz zastosowanych ekstraktów. W produktach z niewielkim dodatkiem grzybów różnica może być praktycznie niewyczuwalna, szczególnie po dodaniu mleka lub napoju roślinnego.
Na rynku dostępne są również wersje smakowe, w których charakter napoju zależy od dodatkowych składników i aromatów. Dlatego poszczególne kawy funkcjonalne mogą różnić się smakiem i zapachem.
Jakie grzyby dodaje się do kawy
Do kawy grzybowej najczęściej dodaje się ekstrakty z grzybów funkcjonalnych, które zawierają naturalne związki bioaktywne, m.in. polisacharydy, beta-glukany i substancje o potencjalnym działaniu antyoksydacyjnym. Poszczególne gatunki różnią się składem i właściwościami, dlatego są badane pod kątem różnych aspektów zdrowia – od funkcji poznawczych, przez odporność, po wydolność organizmu. Niektóre mieszanki wzbogaca się również o składniki roślinne, takie jak maca czy ashwagandha.
Więcej informacji o poszczególnych gatunkach i stanie badań naukowych znajdziesz w artykule „Grzyby funkcjonalne – rodzaje, działanie i zastosowanie”.
Soplówka jeżowata
Soplówka jeżowata
(Hericium erinaceus), znana również jako lion’s mane, zawiera m.in. hericenony i erinacyny – związki badane pod kątem potencjalnego wpływu na układ nerwowy. Szczególne zainteresowanie budzi ich możliwy udział we wspieraniu procesów związanych z funkcjonowaniem neuronów. Soplówka jest analizowana przede wszystkim w kontekście pamięci, koncentracji i funkcji poznawczych, choć jej skuteczność u ludzi wymaga dalszego potwierdzenia. [1, 6]
Reishi
Reishi
(Ganoderma lucidum) to grzyb bogaty w polisacharydy, w tym beta-glukany, oraz triterpeny. Związki te wykazują potencjał immunomodulujący i antyoksydacyjny, dlatego reishi jest badany głównie pod kątem wpływu na funkcjonowanie układu odpornościowego, procesy zapalne oraz metabolizm. [2, 5]
Cordyceps i chaga
Cordyceps (Cordyceps militaris) zawiera m.in. kordycepinę i polisacharydy. Jest badany przede wszystkim w kontekście metabolizmu energetycznego, wydolności fizycznej i regeneracji po wysiłku. Ze względu na te właściwości często pojawia się w mieszankach przeznaczonych dla osób aktywnych fizycznie. [3]
Chaga (Inonotus obliquus), znana również jako błyskoporek podkorowy, zawiera związki fenolowe, polisacharydy i inne substancje o potencjale antyoksydacyjnym. Jest analizowana przede wszystkim pod kątem wpływu na stres oksydacyjny, procesy zapalne i funkcjonowanie układu odpornościowego. Brakuje jednak odpowiednio przeprowadzonych badań klinicznych potwierdzających konkretne korzyści zdrowotne jej spożywania przez ludzi.
Maca i inne adaptogeny w kawie
Niektóre mieszanki kawy grzybowej zawierają również macę (Lepidium meyenii), ashwagandhę (Withania somnifera) lub inne składniki roślinne zaliczane do tzw. adaptogenów.
Maca nie jest grzybem, lecz rośliną pochodzącą z Andów, której jadalna część podziemna zawiera m.in. węglowodany, błonnik, polifenole oraz charakterystyczne związki, takie jak makamidy. Jest badana przede wszystkim pod kątem wpływu na samopoczucie, libido, zmęczenie i wydolność organizmu. Tradycyjnie stosuje się ją jako składnik wspierający witalność.
Ashwagandha to z kolei roślina zawierająca witanolidy, badana głównie w kontekście reakcji organizmu na stres, jakości snu i samopoczucia.
Więcej o tym, czym są adaptogeny, jakie składniki zalicza się do tej grupy i co mówią o nich badania, przeczytasz w osobnym artykule poświęconym temu zagadnieniu.
Ile kofeiny ma kawa z grzybami
Zawartość kofeiny zależy od ilości i rodzaju kawy wykorzystanej w produkcie. Niektóre mieszanki dostarczają jej mniej niż tradycyjna kawa, ale nie jest to regułą.
Dla porównania:
| Napój | Orientacyjna zawartość kofeiny |
|---|---|
| Espresso (60 ml) | około 80 mg |
| Kawa filtrowana (200 ml) | około 90 mg |
| Kawa z grzybami | zależnie od produktu i porcji |
Według Europejskiego Urzędu ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA) jednorazowa dawka kofeiny do 200 mg oraz całkowite spożycie do 400 mg dziennie nie budzą obaw dotyczących bezpieczeństwa u większości zdrowych dorosłych. [4]
Należy jednak pamiętać, że już 100 mg kofeiny może pogarszać jakość snu, szczególnie gdy zostanie spożyte wieczorem.
Przy ocenie dziennego spożycia trzeba uwzględnić kofeinę ze wszystkich źródeł. Szczegółowe informacje o bezpiecznych dawkach i zawartości kofeiny w napojach znajdziesz w artykule „Ile kofeiny dziennie jest bezpieczne”.
Jak działa kawa z grzybami – co pokazują badania
Najlepiej udokumentowane działanie kawy grzybowej wynika z obecności kofeiny. Substancja ta blokuje receptory adenozynowe w ośrodkowym układzie nerwowym, dzięki czemu zmniejsza odczuwanie senności i zwiększa czujność.
W przypadku ekstraktów grzybowych sytuacja jest bardziej złożona.
Badania laboratoryjne i na zwierzętach wskazują na potencjalną aktywność biologiczną zawartych w nich związków. Wyników tych nie można jednak bezpośrednio przekładać na efekty u ludzi.
Dostępne badania kliniczne dotyczą najczęściej pojedynczych ekstraktów, stosowanych w określonych dawkach przez kilka lub kilkanaście tygodni. Nie potwierdzają, że niewielki dodatek tych substancji do kawy zapewnia analogiczne działanie.
Najważniejszy wniosek: kawa z grzybami może być elementem codziennej diety, ale obecnie nie ma wystarczających dowodów, że poprawia koncentrację, odporność czy wydolność skuteczniej niż tradycyjna kawa.
W kontekście działania kawy często pojawia się również pytanie o wpływ kofeiny na hormony stresu. Czy kawa rzeczywiście podnosi kortyzol i czy oznacza to większy stres? Wyjaśniamy to w artykule „Kawa a kortyzol i stres – co naprawdę robi kofeina”.
Jak wybrać kawę z grzybami
Przy wyborze produktu warto zwrócić uwagę nie tylko na rodzaj grzybów, ale przede wszystkim na ich rzeczywistą zawartość.
| Na co zwrócić uwagę? | Dlaczego to ważne? |
|---|---|
| Gatunek grzyba | Poszczególne gatunki zawierają różne związki bioaktywne. |
| Ilość ekstraktu w porcji | Sama obecność składnika nie świadczy o jego skutecznej dawce. |
| Rodzaj surowca | Owocnik i grzybnia mogą różnić się składem chemicznym. |
| Standaryzacja | Pozwala ocenić zawartość określonych substancji, np. beta-glukanów. |
| Zawartość kofeiny | Ułatwia kontrolowanie dziennego spożycia. |
| Skład dodatkowy | Warto sprawdzić ilość cukru, aromatów i innych dodatków. |
| Forma produktu | Kawa rozpuszczalna, mielona i mieszanki w saszetkach mogą wymagać różnych sposobów przygotowania. |
| Cena za porcję | Pozwala porównać rzeczywisty koszt produktów w odniesieniu do zalecanej wielkości porcji. |
Ważne jest również rozróżnienie między masą ekstraktu a zawartością substancji aktywnych. Informacja „500 mg ekstraktu” nie oznacza automatycznie 500 mg beta-glukanów.
Jak przygotować kawę z grzybami
Sposób przygotowania zależy od rodzaju produktu. Mieszanki rozpuszczalne zwykle wystarczy zalać wodą zgodnie z instrukcją producenta, natomiast produkty zawierające kawę mieloną wymagają odpowiedniej metody parzenia.
Temperaturę wody należy dostosować do zaleceń producenta. Nie każda mieszanka wymaga zalewania wrzątkiem, a sposób przygotowania może wpływać na smak gotowego napoju.
Do napoju można dodać mleko lub napój roślinny. Warto unikać nadmiernego dosładzania, szczególnie jeśli kawa jest spożywana codziennie.
Zalecana wielkość porcji powinna wynikać z informacji zamieszczonych na opakowaniu.
Nie ma jednej uniwersalnej liczby porcji kawy z grzybami odpowiedniej dla każdego produktu. Znaczenie mają zawartość kofeiny, ilość ekstraktów grzybowych w porcji oraz indywidualna tolerancja. Należy przestrzegać zaleceń producenta i uwzględniać kofeinę ze wszystkich źródeł.
Dla kogo jest kawa z grzybami, a kto powinien uważać
Kawa z grzybami może być alternatywą dla tradycyjnej kawy u zdrowych dorosłych, którzy lubią jej smak i chcą urozmaicić codzienną dietę.
Nie oznacza to jednak, że jest odpowiednia dla każdego.
Szczególną ostrożność powinny zachować:
- Kobiety w ciąży i karmiące piersią – ze względu na ograniczone dane dotyczące bezpieczeństwa skoncentrowanych ekstraktów grzybowych. EFSA wskazuje ponadto poziom do 200 mg kofeiny dziennie w ciąży i podczas karmienia piersią.
- Osoby wrażliwe na kofeinę – zwłaszcza doświadczające bezsenności, niepokoju lub kołatania serca.
- Osoby z nadciśnieniem lub zaburzeniami rytmu serca – szczególnie gdy kofeina nasila objawy.
- Osoby przyjmujące leki – niektóre ekstrakty mogą potencjalnie wchodzić w interakcje z farmakoterapią, dlatego ich stosowanie warto skonsultować z lekarzem lub farmaceutą. Szczególna ostrożność dotyczy osób stosujących leki przeciwzakrzepowe, zwłaszcza przy preparatach zawierających reishi.
- Osoby z chorobami przewlekłymi – powinny indywidualnie ocenić bezpieczeństwo konkretnego preparatu.
- Osoby z alergią na grzyby – powinny unikać preparatów zawierających składniki, na które są uczulone.
W przypadku kobiet w ciąży, karmiących piersią i osób przewlekle chorych brak odpowiednich danych o bezpieczeństwie ekstraktów jest argumentem przemawiającym za ostrożnością.
Bibliografia
- Docherty S., Doughty F.L., Smith E.F. i wsp. The Acute and Chronic Effects of Lion’s Mane Mushroom Supplementation on Cognitive Function, Stress and Mood in Young Adults: A Double-Blind, Parallel Groups, Pilot Study. Nutrients, 2023.
- The Nutritional Significance of Ganoderma lucidum on Human Health: A GRADE-Assessed Systematic Review and Meta-Analysis of Clinical Trials. Food Science & Nutrition, 2015.
- Jędrejko M., Jędrejko K., Granda D., Kała K., Pokrywka A., Muszyńska B. Current Evidence of Ergogenic and Post-Exercise Recovery Effects of Dietary Supplementation with Cordyceps militaris in Humans—A Narrative Review. Nutrients, 2026.
- EFSA NDA Panel. Scientific Opinion on the Safety of Caffeine. EFSA Journal, 2015.
- Klupp N.L., Chang D., Hawke F. i wsp. Ganoderma lucidum mushroom for the treatment of cardiovascular risk factors. Cochrane Database of Systematic Reviews, 2015.
- Benefits, side effects, and uses of Hericium erinaceus as a supplement: a systematic review. 2025.
Autor: Patrycja Kowalska, dietetyk
