Co to jest wskaźnik TOTOX i jak się go oblicza?
Wskaźnik TOTOX pozwala ocenić stopień utlenienia oleju na podstawie pierwotnych i wybranych wtórnych produktów oksydacji. Jest wykorzystywany przede wszystkim podczas oceny olejów zawierających wielonienasycone kwasy tłuszczowe.
Do obliczenia wykorzystuje się dwa parametry:
- PV (Peroxide Value) – liczba nadtlenkowa określająca poziom pierwotnych produktów utleniania, przede wszystkim nadtlenków lipidowych.
- pAV (p-Anisidine Value) – liczba anizydynowa pozwalająca ocenić wybrane wtórne produkty utleniania, głównie określone aldehydy.
Wzór: TOTOX = 2 × PV + pAV
Przykładowo, gdy PV wynosi 2, a pAV wynosi 5, otrzymujemy wynik równy 9.
Parametr ten pozwala uzyskać pełniejszy obraz jakości oksydacyjnej badanego oleju niż analiza samej liczby nadtlenkowej. Nie informuje jednak o ilości EPA i DHA, pochodzeniu surowca ani obecności zanieczyszczeń.
Jaka wartość TOTOX jest dobra? Co oznacza niski TOTOX?
Zgodnie ze standardem GOED maksymalna wartość TOTOX dla olejów EPA i DHA objętych jego zakresem wynosi 26. Standard określa również graniczne wartości liczby nadtlenkowej i anizydynowej [1].
| Parametr | Maksymalna wartość według GOED |
|---|---|
| PV – liczba nadtlenkowa | 5 meq/kg |
| pAV – liczba anizydynowa | 20 |
| TOTOX – wskaźnik całkowitego utlenienia | 26 |
Źródło: GOED Voluntary Monograph [1]. Wartości dotyczą olejów objętych zakresem standardu.
Niski wskaźnik TOTOX wskazuje na niewielki poziom oznaczonych produktów utleniania oleju. W porównywalnych warunkach badania niższy wynik TOTOX oznacza mniejszy stopień utlenienia. Jest to szczególnie istotne w przypadku suplementów zawierających wielonienasycone kwasy tłuszczowe, które są podatne na procesy oksydacyjne.
Warto jednak pamiętać, że niski wskaźnik TOTOX nie świadczy automatycznie o najwyższej jakości suplementu. Olej może mieć korzystne parametry oksydacyjne, ale różnić się od innych produktów zawartością EPA i DHA, pochodzeniem surowca oraz jego czystością.
Czy niższy wynik TOTOX zawsze oznacza świeższy olej? Niekoniecznie. Świeżość oleju zależy także od warunków pozyskiwania, produkcji i przechowywania. Dlatego niski wskaźnik TOTOX należy traktować jako jeden z parametrów jakości, a nie jedyny wyznacznik wartości produktu.
Porównując produkty, warto sprawdzać zarówno parametry oksydacyjne, jak i rzeczywistą zawartość kwasów omega-3 w zalecanej porcji dziennej.
Ważne: standardowy pomiar liczby anizydynowej może być zakłócany przez niektóre dodatki aromatyzujące. W przypadku olejów smakowych konieczne jest uwzględnienie odpowiedniej metody badawczej [4].
Jak sprawdzić TOTOX danej partii oleju?
Wskaźnik TOTOX partii pozwala ocenić stopień utlenienia konkretnej próbki oleju. To ważne, ponieważ parametry jakościowe mogą się różnić pomiędzy kolejnymi partiami surowca, nawet jeśli pochodzą od tego samego dostawcy.
Dlatego TOTOX danej partii może dostarczać bardziej precyzyjnych informacji niż ogólna deklaracja producenta dotycząca jakości wszystkich stosowanych olejów.
Jeżeli producent udostępnia wynik TOTOX bieżącej partii, warto sprawdzić dokumentację badania. Powinna ona pozwalać ustalić, której próbki dotyczy analiza i kiedy została przeprowadzona.
Podczas weryfikacji warto zwrócić uwagę na:
- numer partii i datę wykonania badania;
- rodzaj analizowanego oleju;
- wartości PV i pAV;
- zastosowaną metodę badawczą;
- informację, czy badano surowiec, czy gotowy suplement.
Dlaczego wynik TOTOX bieżącej partii jest ważny? Pozwala odnieść analizę do określonego materiału, zamiast opierać ocenę na historycznych wynikach innych partii.
Wskaźnik TOTOX partii może zmieniać się w zależności od warunków produkcji, transportu i przechowywania. Dlatego wynik TOTOX bieżącej partii jest przydatnym elementem kontroli jakości, choć nie gwarantuje niezmienności parametrów oleju przez cały okres jego przydatności do spożycia.
Warto również pamiętać, że TOTOX danej partii surowca nie musi odpowiadać wynikowi uzyskanemu dla gotowego produktu. W przypadku mieszanin olejów i produktów aromatyzowanych znaczenie ma także dobór odpowiedniej metody analitycznej.
Jak sprawdzić wskaźnik TOTOX w olejach i gotowych produktach?
TOTOX produktu nie musi odpowiadać wartości uzyskanej podczas badania samego surowca. Na parametry gotowego preparatu mogą wpływać proces produkcji, opakowanie, kontakt z tlenem oraz dodatkowe składniki.
Ma to szczególne znaczenie w przypadku suplementów zawierających aromaty, wyciąg olejowy lub kilka różnych olejów. Niektóre składniki mogą zakłócać standardowe oznaczenie pAV.
Dlatego porównując wyniki dwóch suplementów, należy upewnić się, że dotyczą podobnych próbek i zostały uzyskane porównywalnymi metodami.
Wskaźnik TOTOX w olejach najlepiej sprawdzać na podstawie dokumentacji laboratoryjnej, która przedstawia zarówno wynik końcowy, jak i parametry wykorzystane do jego obliczenia.
Dlaczego kwasy omega-3 się utleniają i jak wpływa to na świeżość oleju?
Kwasy omega-3 są podatne na utlenianie ze względu na liczne wiązania podwójne występujące w ich strukturze chemicznej. Proces mogą przyspieszać tlen, światło, podwyższona temperatura i niektóre metale.
Utlenianie kwasów omega prowadzi początkowo do powstawania nadtlenków lipidowych, które następnie mogą przekształcać się w produkty wtórne, w tym aldehydy [2].
Świeżość oleju zależy więc nie tylko od daty pozyskania surowca, ale również od sposobu jego przetwarzania i przechowywania.
Świeższy olej nie musi automatycznie oznaczać produktu wyprodukowanego najpóźniej. Właściwie zabezpieczony surowiec może dłużej zachowywać korzystne parametry jakościowe.
Naturalne oleje rybie zawierające EPA i DHA powinny być chronione przed czynnikami przyspieszającymi utlenianie. Dlatego ważne jest przestrzeganie zaleceń producenta dotyczących przechowywania i stosowania suplementu diety.
Ranking TOTOX – jak porównywać jakość olejów rybich?
Ranking TOTOX może pomóc w porównaniu stopnia utlenienia różnych olejów rybich, ale nie powinien być traktowany jako pełny ranking jakości suplementów omega-3.
Rzetelny ranking TOTOX powinien uwzględniać wyniki badań konkretnych partii, datę analizy oraz zastosowane metody badawcze. Porównywanie danych uzyskanych w odmiennych warunkach może prowadzić do nieprawidłowych wniosków.
Warto pamiętać, że produkty zajmujące wysokie miejsca w rankingu TOTOX mogą różnić się zawartością EPA i DHA. Nie zawsze ten sam suplement będzie więc najlepszym wyborem pod względem składu i parametrów oksydacyjnych.
Jeżeli ranking TOTOX przedstawia wyniki dla tranu, skoncentrowanych olejów rybich i produktów smakowych, należy sprawdzić, czy zastosowane metody pozwalają na wiarygodne porównanie tych surowców.
Jak interpretować ranking TOTOX? Najlepiej analizować go razem z informacjami o zawartości kwasów omega-3, pochodzeniu surowca oraz badaniach czystości.
Sam ranking TOTOX nie pozwala również ustalić, który suplement dostarcza najwięcej EPA i DHA w dziennej porcji. Dlatego przy wyborze warto brać pod uwagę kilka niezależnych parametrów.
Kwasy tłuszczowe omega-3 – EPA, DHA i prawidłowe funkcjonowanie organizmu
Do rodziny omega-3 należą m.in. EPA (kwas eikozapentaenowy), DHA (kwas dokozaheksaenowy) oraz ALA (kwas alfa-linolenowy).
EPA i DHA występują przede wszystkim w rybach, olejach rybich i olejach z mikroalg. ALA znajduje się m.in. w siemieniu lnianym, orzechach włoskich i wybranych olejach roślinnych.
EPA i DHA przyczyniają się do prawidłowego funkcjonowania serca przy dziennym spożyciu 250 mg tych kwasów. DHA pomaga także w utrzymaniu prawidłowego funkcjonowania mózgu i prawidłowego widzenia przy dziennym spożyciu 250 mg DHA [3].
Dlatego podczas wyboru suplementu należy sprawdzić, ile mg EPA oraz ile mg DHA dziennie dostarcza zalecana porcja. Sama ilość oleju nie określa zawartości tych substancji – 1000 mg oleju rybiego nie oznacza 1000 mg EPA i DHA.
Wśród kwasów z rodziny omega-3 szczególne znaczenie ma ALA, który należy do niezbędnych kwasów tłuszczowych, ponieważ organizm człowieka nie potrafi go samodzielnie syntetyzować w wystarczających ilościach.
Choć EPA i DHA również pełnią istotne funkcje biologiczne, nie należy utożsamiać ich statusu żywieniowego z ALA. Organizm może w ograniczonym stopniu przekształcać ALA w długołańcuchowe kwasy omega-3.
W przypadku suplementów zawierających niezbędne kwasy omega-3 warto więc zwracać uwagę na rodzaj i ilość poszczególnych składników. EPA i DHA przyczyniają się do prawidłowego funkcjonowania serca, natomiast DHA pomaga w utrzymaniu prawidłowego funkcjonowania mózgu i prawidłowego widzenia przy odpowiednim dziennym spożyciu.
Dlatego wybierając suplementy omega, warto porównywać rzeczywistą zawartość kwasów omega-3, a nie tylko całkowitą ilość oleju. Różne oleje rybie mogą dostarczać odmienne proporcje EPA i DHA.
Więcej informacji znajdziesz w artykule Suplement z omega-3 – jaki wybrać i dlaczego?.
Jak wybrać dobry suplement diety z omega-3?
Przy wyborze suplementu omega warto zwrócić uwagę na ilość EPA i DHA, jakość i źródło oleju, jego formę chemiczną oraz wyniki badań.
Trójglicerydy kwasów omega-3 i estry etylowe to przykłady form występujących w suplementach. Forma chemiczna może wpływać na wchłanianie kwasów omega, jednak znaczenie ma również skład posiłku i sposób przyjmowania preparatu.
Nie każdy olej rybi jest tranem. Olej z wątroby dorsza pochodzi z wątroby ryb dorszowatych i może dostarczać EPA, DHA oraz witamin rozpuszczalnych w tłuszczach. Natomiast olej z wątroby rekina ma odmienny profil składników i nie powinien być traktowany jako bezpośredni odpowiednik tranu.
Określenia takie jak tran norweski, Daily Omega, Strong Omega, Super Omega, Super Strong Omega, Omega Kids czy Daily Omega Kids nie potwierdzają samodzielnie jakości produktu. Podobnie nazwy marketingowe nie pozwalają ustalić zawartości EPA i DHA.
Dobry suplement diety powinien mieć jasno określony skład i odpowiednią dokumentację jakościową.
Więcej o świadomym stosowaniu suplementacji przeczytasz w artykule Kwasy omega-3 – jak długo stosować?.
MyBestProtect – składniki aktywne suplementu diety
MyBestProtect to suplement diety w formie oleju, który łączy składniki pochodzenia rybiego i roślinnego z witaminami. Jego formuła zawiera m.in. tran z dorsza, olej z wątroby rekina, olej z nasion czarnuszki oraz wybrane ekstrakty roślinne.
Wśród składników znajdują się również ekstrakt z tymianku, ekstrakt z dziewanny oraz składniki pochodzące z eukaliptusa, sosny i czarnego bzu.
Formułę uzupełniają witaminy A, D i E. Witaminy A i D pomagają w prawidłowym funkcjonowaniu układu odpornościowego, a witamina E pomaga w ochronie komórek przed stresem oksydacyjnym [3].
Witamina A pomaga również w utrzymaniu prawidłowego stanu błon śluzowych, natomiast witamina D przyczynia się do utrzymania zdrowych kości.
To właśnie obecność witamin o określonych właściwościach pozwala wyjaśnić, w jaki sposób składniki MyBestProtect wspierają odporność. Nie oznacza to jednak, że suplement zapobiega infekcjom lub wykazuje przeciwwirusowe działanie.
Warto też rozróżnić działanie poszczególnych składników od właściwości całego produktu. Stwierdzenie, że suplement wspiera odporność, powinno wynikać z odpowiednich, dozwolonych oświadczeń zdrowotnych.
W przypadku preparatu MyBestProtect szczególnie istotna jest także jakość zastosowanych olejów. Oprócz zawartości kwasów omega-3 warto analizować pochodzenie surowców i dostępne wyniki badań oksydacyjnych.
Oleje rybie mogą różnić się składem kwasów tłuszczowych, dlatego rzeczywista ilość EPA i DHA powinna być oceniana na podstawie danych producenta.
Odpowiednia podaż witamin i niezbędnych składników odżywczych jest ważna dla prawidłowego funkcjonowania organizmu. Suplement diety nie zastępuje jednak zbilansowanej diety ani leczenia.
Więcej informacji o formule znajdziesz na stronie MyBestProtect.
MyBestProtect – dlaczego warto sprawdzać wskaźnik TOTOX partii?
W przypadku MyBestProtect istotna jest nie tylko zawartość kwasów omega-3, ale również jakość olejów wykorzystanych do produkcji suplementu. Producent prezentuje informacje dotyczące parametrów oksydacyjnych stosowanych surowców.
W materiałach produktowych podawano wartość liczby nadtlenkowej PV wynoszącą 1,1 meq/kg oraz liczby anizydynowej AV wynoszącą 5,9. Są to parametry wykorzystywane do oceny stopnia utlenienia oleju.
Jeśli obie wartości dotyczą tej samej próbki i zostały oznaczone odpowiednimi metodami, obliczona na ich podstawie wartość wynosi 8,1. Bez potwierdzenia w dokumentacji nie należy jednak utożsamiać jej z aktualnym wynikiem TOTOX gotowego MyBestProtect.
Naturalne oleje rybie, takie jak tran z dorsza i olej z wątroby rekina, różnią się składem i pochodzeniem. Dlatego przy ocenie jakości warto uwzględniać zarówno ich parametry oksydacyjne, jak i zawartość kwasów tłuszczowych.
W przypadku suplementu łączącego różne oleje, ekstrakty i dodatki aromatyczne znaczenie ma informacja, czy badanie dotyczy pojedynczego surowca, mieszaniny, czy gotowego preparatu.
Sam wynik badania surowca nie powinien być automatycznie przypisywany całej formule. Warto analizować dostępne wyniki badań oraz dokumentację jakościową konkretnych partii.
Więcej informacji o zastosowanych olejach i składnikach produktu znajdziesz na stronie MyBestProtect.
Podsumowanie – czy warto sprawdzać wartość TOTOX?
Wskaźnik TOTOX jest ważnym parametrem służącym do oceny stopnia utlenienia oleju, ale nie pozwala samodzielnie określić całej jakości suplementu. Korzystny, niski wynik może świadczyć o niewielkim poziomie oznaczanych produktów oksydacji.
Wybór kwasów omega powinien uwzględniać także zawartość EPA i DHA, pochodzenie oleju, jego formę chemiczną, czystość oraz warunki przechowywania.
Największą wartość mają aktualne i porównywalne dane analityczne, w tym badania konkretnych partii. Dzięki nim łatwiej świadomie porównywać suplementy diety i oceniać ich deklarowaną jakość.
Warto pamiętać, że nawet niski wskaźnik TOTOX nie zastępuje kompleksowej kontroli jakości. Odpowiednio dobrany suplement powinien dostarczać określone ilości składników aktywnych, a jego jakość powinna być potwierdzona właściwymi badaniami.
Bibliografia
- Global Organization for EPA and DHA Omega-3s (GOED). GOED Voluntary Monograph, 2022. Dokument GOED.
- Ismail A., Bannenberg G., Rice H. B., Schutt E., MacKay D. Oxidation in EPA- and DHA-rich oils: an overview. Lipid Technology, 2016. DOI: 10.1002/lite.201600013.
- Rozporządzenie Komisji (UE) nr 432/2012 z dnia 16 maja 2012 r. ustanawiające wykaz dopuszczonych oświadczeń zdrowotnych dotyczących żywności, innych niż oświadczenia odnoszące się do zmniejszenia ryzyka choroby oraz rozwoju i zdrowia dzieci.
- Global Organization for EPA and DHA Omega-3s (GOED). Technical Guidance Documents, 2024. Dokument techniczny GOED.
